Dersimde Asiret Oymaklarinin Yerleri Ve Dilleri


Aşiretlerin Adı
Dili Yerleşim Yerleri



Abdalanlar Zazaca Kurmanca Türkçe Pülümür-Hozat-Ovacık

Ağucanlılar Kurmanca Hozat(Bargini),Elazığ-Erzincan-Kemah-Sivas-Malatya-Adıyaman-Elbistan-Pazarcık(Girne),Arapkir

Alanlar Kurmanca Zazaca Mazgirt, Mazımiye,İranı Kuzey Horosan bölgesi,Erzincan Merkez İlçesi (Çamurdere, Çamlık, Karataş, Başköy, Çilhoroz, Yayla kent, Sertaş, Askartallı, Kılıçkaya, Endere köylerinde)Erzurum Çat ilçesi,Beşiktaş Komu, Tuzluca mah.Diyarbakır Piran Yöresi, Van- Ağrı çevresi.

Ali Abbas Evladı Zazaca Ovacık-Kemah-Erzincan

Alhanlı Aşireti Zazaca Pülümür ,Tercan

Arililler Zazaca Nazimiye-Pülümür-Mazgirt-Kelkit(Akdoğdu Köyü) Erzincan Tercan ilçesi(Sarıkaya, Yenibucak,Kavaklık,Küçük Ağa Köyleri)Çayırlı ,Çamurdere, Başköy, Karataş, Çilhoroz, Yayla Kurt, Sarıtaş,Kartallı, Çağlayan Bucağı,Kılıçkaya,Erdene köylerinde Hınıs(Başköy)

Baba Mansurlu Zazaca Kurmanca Pülümür-Mazgirt-Muhindi-Nazimiye-Tercan-Sivas-Erzincan

Bahtiyarlı Zazaca Kurmanca Hozat-Muş-Kuzey Horosan Zağros Dağları


Balabanlı Zazaca Kurmanca Pülümür-Erzincan-Tercan-Hınıs(Güzelder Köyü) Raka, ruha,Kırşehir, Malatya(Doğan Şehir)

Badilli Kurmanca Zazaca Petek -KIğı-Kelkit-Halo-Refahiye

Beles Kurmanca Zazaca Nazimiye-Tercan-Kığı-Amasya-Çorum

Balçikanlı Zazaca Pülümür-Erzincan-Nazimiye

Beritan Kurmanca Erzurum-Erzincan-Dersim

Botanlı(Balyanlı) Kurmanca Mazgirt

Caferanlı Zazaca Kurmanca Pülümür-Erzincan-Kemah-Hınıs-Dersime Yakın Bölgeler

Bozukanlı Ovacık-Pülümür

Çarekli Kurmanca Zazaca Pülümür(Ağaşenliği)-Erzurum-Erzincan,Yelekli Köyü-Tercan ve Çayırlı

Çinan Aşireti Zazaca Tunceli

Demananlılar Kurmanca Zazaca Ovacık-Pülümür-Tunceli-Mazgirt-Pertek-ERzincan-Mazgirt-Derviş Cemal

Derviş Cemal Zazaca Pülümür(Şengül,Bulmuş Tosunlar Köyü)-Hozat-Erzincan-Çayırlı

Elhanlılar(Elganlılar) Zazaca Erzincan,İran(Albuz Dağları,Mazandara Bölgesi)

Hadikenli Kurmanca Zazaca Ovacık-Kemah

Haydaran Kurmanca Soranca Zazaca
Nzaimiye,Pülümür,Mazgirt,Erzincanın Tercan İlçesi,Bulanık İlçesi, Erbil Yöresi, Diyarbakır,

Hayranlı Kurmanca Zazaca Nazimiye,Pülümür

Hemenanlı Zazaca Tunceli

Hesenanlı Kurmanca Dersim,Mazgirt,Kığı

Hiranlı Zazaca-Kurmancaİran, Mazgirt,
Muhundu, Pertek-Derenahiyesi, Haran Bölgesi,
Varto nahiyesi, Üstükara, Karlıova, Erzincan, Dalav, Şavşek, Refahiye, Kığı İlçesi, Sütlüce , Doluteknek, Kabacalı, Tilkitaşı, Doluca, Çamlıca, Sarıdibek, Akbinek, merkez ilçede Dallıtepe, Orta çanak, Oğuldere, Karapınar, Gözele, Karlıova ilçesi, Tuzluca, Çiftiköy, Sarıkuşak, Kaynarpınar, Soğukpınar, Kaynak Köyleri, Gümüşakar, Halitler, Yeniyurt, Eskikonak Köyleri, Tercan ilçesi Küçük Ağa, Gök Pınar köyleri ve Tanyeri bucağı, Kelkit, Yarbaşı köyü
Ardahan ve Kars/Selim Yöresi.
Mazgirtte Harran Yöresi Köyleri
Azerbaycan, Özbekistan ( İran Safevi Savaşları sırasında göç ettirilmişlerdir )

Holikan Kurmanca Zazaca Pertek, Erzincan,Pülümür

Hormekli Zazaca Kurmanca Tunceli Merkez Köyleri, Nazimiye, Pülümür İlçeleri, Ardahan, Kayseri, Erzincan Merkez ve Tercan, Bingöl Kığı ve Karer, Muş Varto İlçesi , Erzincan Kuruçay Refahiye, Erzurum Hınıs Çevresi, Sivas İmranlı Zara Divriği Akıncılar GHölova İlçeleri.Aşiretin bilinen Köyleri Tuncelide;Zenmek Sen’enk Ruşan Dinyar Tar Meheldi Xozan Hösnek Velikan Xiç Mecaran Xelilpekari Tapdik Rebaik Rebat Çixik Kanoğlu, Nazmiyede Civark, Balık, Melkiş, Gemiş, Pülümürde Karagöl, İmranlıda Zeriki/Xormek/Vartodan Mazgirt Zerik Köyü üzerinden gelenler Kuzköy, Çalıyurt, Yenice, Karataş, Maden, Sinek köy, Hasköy, Delimahmut, Piredede, Altınca, Aşağıboğaz, Karacahisar, Koyunkaya ve çevresi, Erzincan Refahiyede;Gavur-yurdu, Halitler, Eski-konak,Gemecik, ( Zerikiler )Kadıköy, ( Zerikiler ) Kandil, ( Zerikiler ), Gölovada Uluçukur Köyü, Divriğide Çimen Köy, Akıncılar ilçesinde Altıntepe Köyünün bir kısmı, Tercan İlçesinde Yukarı ağusen, Göller ve Hölenek, Erzincan silepürde; Büyükköy,Şavsek,Dalav, Erzurum Hınısda;Kosan,Suvaran, Konik, Harabe, Karamola,
Bingöl Karir Yöresinde;Darabi, Yekmal, Kürikan, Pircan,Hirçik, Kurdan, Maskan,Sagiyan, Sirnan,Yekmal, Teymurtas, Agbinek, Çerme,
Varto da; Caneseran, Kasman, Civarik, Badan,Hamuk, Tatan, Danzig, Rakasan, Sofyan, Saman, Sorik, Muskan,Hashas, Zengena, Harik,Zengel, Mengel,Kuzik,Ameran, Büyük üstükran, Küçük üstükran, Çorsan, Pertek İlçesinde Kacarlar köyü.




Hıfen Kurmanca Pertek



[COLOR="Red"]Hüzmekli Uşağı Zazaca Nazimiye

İzollu Kurmanca Tunceli, Erzincan, Mardin, Urfa, Diyarbakır, Elazığ, Bingöl, Kırıkkale

Kalan Uşağı Zazaca-Kurmanca Malazgirt,Ovacık,Malatya

Kamsuran Kurmanca Nazımiye

Karsanlı Zazaca Kurmanca Pülümür, Nazımiye ,Tercan, Karakoçan Maraş Kığı

Kavi Kurmanca Çorum Sivas Mazgirt Adıyaman

Kekertiyanlı Zazaca Ovacık

Kefelan Zazaca Kurmanca Ovacık, Pertek

Kevanlı(Kevo) Zazaca Ovacık

Kemanlı Zazaca Kurmanca Pülümür, Erzincan Merkez, Turna derre Kalıntaş, Çoban Yıldızı, Turluk, Ergani İlçesi Köyleri, Kığı İlçesi, Akımlı, Yazgünü, Gözdibi Köyleri

Keskehoran Kurmanca Pertek

Kırğan Zazaca Hozat, Desk, Ovacık

Kolik Kurmanca Kemg. Ovacık

Kodern Kurmanca Zazaca Mazgirt

Kimsorlu Kurmanca Zazaca Hozat, Kığı Çemişgezek, Ovacık, Nazımiye,Dereova, Sivas Divriği Bölgesinde, Adıyaman, Tuzla Yöresinde bir kısmı zorunlu iskana tabii tutulmuştur.

Koçkiri Kurmanca Tunceli, Erzincan, Sivas, Kahraman Maraş, Tokat Almus, Adıyaman, Adana, Kayseri illerinde, Sivas'ın İmranlı ve Zara İlçelerinde yoğun olmakla birlikte, Divriği, Hafik, Kangal, Gölova Bölgelerinde daha seyrektir Koçgiri Köyleri.. İmranlı ve Zaradaki ezici çoğunluk, özellikle İmranlıdaki Köylerin çoğunluğu Koçgiri Aşiretindendir.Tuncelide, Maraş İlinde Göksün Yöresinde, Erzincan'ın Batı Bölgeleri, Adıyaman Kahta Yöresi, Kayseride Sarız, Develi İlçeleri, Adanada da Tufanbeyli ve çevresi Koçgirili Köyleri bulunmaktadır..


Kurmeşli Kurmanca Pertek, Erzincan , Sivas

Kubanlı(Kudenli) Kurmanca Zazaca Mazgirt, Kığı, Karlıova, Erzurum, Çat ve Karakoçan İlçeleri

Kulikan Kurmanca Çemişgezek, Ovacık

Kabaklı Kurmanca Çemişgezek, Ovacık


Kureyşan Zazaca Kurmanca Nazımiye, Mazgirt, Ovacık, Tercan, Varto, Kiği, Sivas, Hınıs
Mansur

Lertikli Kurmanca Zazaca Erzincan

Lolanlı Zazaca Kurmanca Soranca Pülümür, Çemişgezek, Vartu ilçesi,Nazımiye-Hınız,Esenli, Aşkale,Gürkeynak
Köyü,Muş-Varto,Bayburt,Erzurum,Kelkit , İran-Irak sınırı

Memokan(Memekan) Zazaca Tunceli

Meskanlı(Mestanlı) Kurmanca Zazaca Nazımiye,Ovacık,Pertek

Millan Kurmanca Pertek, Ovacık,Tunceli(Milköyü),Urfa-Viranşehir, Suriye'nin Resückayın
yöresine yerleşmişlerdir.

Nenikan Kurmanca Çemişkezek, Ovacık

Panikan Zazaca Ovacık

Parçikanlı Kurmanca Zazaca Ovacık,Malatya Sivas

Pezgevran(Pevzugerililer) Zazaca Kurmanca Ovacık, Pertek, Hozat

Perihanlı Zazaca Ovacık

Pilvenkli Kurmanca Zazaca Pertek Hozat Mazgirt Gümüşhane

Piranlı Kurmanca Pertek (Yamaşoba Köyü)


Perikanlı Zazaca Nazımiye

Rekşait(Reskan Uşağı) Kurmanca Ovacık, Hozat, Çemişkezek

Rutanlı Kurmanca Zazaca Hozat, Nazımiye, Pülümür,Kuzey Horosan Mazderen bölgesinde ,Erzincan-
Çağlayan Bucağı, Yalınca Uluköy, Melihtekli Köyleri

Şadilli Kurmanca Zazaca Mazgirt ilçesi (Kızılkale, Aydınlık, Özdek, Beşoluk, Çatköy, Gelinpınar,
Akkavak, Kepektaşı, Obrukbaşı, Güneyharman, Örsköy, Yazevi, Beşoluk), Kığı, İran, Mardin, Refahiye

Sağcılar Zazaca Tunceli

Sarı Saltuklular Türkçe Kurmanca Zazaca Hozat

Şadanlı Kurmanca Pülümür

Şavak Kurmanca Pertek, Hozat, Çemişkezek

Şavalanlı Zazaca Kurmanca Tunceli, Nazımiye, Pülümür, Erzincan Kığı Karakoçan

Seyyidalan Zazaca-Kurmanca Tunceli, Nazımiye, Hozat, Çemişgezek

Seyyid Sabunlar Kurmanca Pertek

Sultan Munzur Zazaca Ovacık, Erzincan

Seyhan Zazaca Kurmanca Mazgirt

Sisanlı Zazaca Pülümür

Sekakan Kurmanca Pertek, Tunceli, Tercan, Afganistan


Seydanlı(Sidanlı) Kurmanca Mazgirt

Semkan Zazaca-Kurmanca Çemişkezek, Ovacık, Pertek

Seyit Kemalan Zazaca Ovacık, Erzincan

Seyit Ahmet Dedeler Zazaca Ovacık, Erzincan

Silanlı Zazaca Ovacık, Erzincan


Suranlı Zazaca-Kurmanca Mazgirt

Süleymaniler Zazaca Tunceli

Şeyh Hesananlı Zazaca-Kurmanca Ovacık, Mazgirt, Pülümür, Gümüşhane, Erzincan-Çayırlı

Şeyh Mehmedanlı Kurmanca Zazaca Mazgirt, Pülümür, Nazumiye, Tunceli merkez

Titanik Uşağı Zazaca Hozat

Yusufanlı Kurmanca Zazaca Tunceli, Mazgirt,Kamut Sütlüce bucağı ve köylerinde, Merğo ve Çihik

Zekeran Kurmanca Çemişkezek

Zerkanlı Kurmanca Çemişkezek, Erzurum, Hınıs, Marat, Mardin, Aksaray üzere beş kola ayrılır.

Zerkevik Zazaca Dere Çıkaran-Tembin dağlarında otururlar.

eline sağlık kardeşim.bukadar geniş bir alana yayılan dersim aşiretlerini ortak bir noktada toplayabilselerdi.tarihimiz belkide bukadar acı olmazdı.seyit rızanın gözü arkada kalmazdı.belkide bir mezarıda olurdu........

eline sağlık kardeşim.bukadar geniş bir alana yayılan dersim aşiretlerini ortak bir noktada toplayabilselerdi.tarihimiz belkide bukadar acı olmazdı.seyit rızanın gözü arkada kalmazdı.belkide bir mezarıda olurdu........ beğendiğine sevindim kardeş

Be gunayimi, Ayibo Zulimo, Cinayeta. (Evlad-ı Kerbelayız, günahsızız, ayıptır, zulümdür, cinayettir) seyit rıza

beğendiğine sevindim kardeş

Be gunayimi, Ayibo Zulimo, Cinayeta. (Evlad-ı Kerbelayız, günahsızız, ayıptır, zulümdür, cinayettir) seyit rıza ben senin hile ve yalanlarına başedemedim bu bana dertoldu. senin karşında diz çökmedim buda sana dert olsun.seyit rıza . kardeşim dersim değerlerine sahip çıktığı zaman dersimdir.bizler kimin bizlere ne gözle baktığını kimlerin bizleri katliamlara maruz bıraktığını bilen insanlarız.ben bir dersimli olarak her zaman gurur duydum.seyit rızalar zulme karşı boyun eğmediler.darağacında bile kendi iplerini kendileri çektiler.onlar dersimin her zaman bir bütün olduğunu hepimizin kerbalanın çocukları olduğumuzu söylediler.ama osmanlıdan beri süre gelen gerici faşist zihniyet dersimi her zaman bir çıban olarak gördü.bu halk katledilmeliydi sürülmeliydi tarih sayfalarından bile silinmeliydi ama olmadı.seyit rızaları darağcına asmakla dersimi sindiremeyeceklerini anladılar.bizler bir bütün oldukça varolacağımızın bilicinde olmalıyız.abasanlısı.ğıranlısı.demananlısı.kureşan lısı.tarihde yaptığımız hataları tekrar yaparsak gerçekten dersimin değerlerini unuturuz.yozlaşmış kimliği olmayan insanlar topluluğundan farkımız kalmaz.

:sook kayserideki koçgirileri unutmuşmusun banamı öyle geldi

ayriyeten erzurum şenkayadada var. aguçen ocağına bağlı alevi türkmen köyler.

sağol hewal sıpas dıkım

tesekkurler

Bu asiretlerin yerlesim yerlerine bu bilgiler de eklenebilinir.

Bu asiretlerin yerlesim yerlerine bu bilgiler de eklenebilinir.


teşekkürler sağ duyun için

emegine saglik bıra gene toplaniyormuyuz yoksa:) eski gunlerdeki gibi:)

Dikkat ettimde Dersimde konuştuğu dil türkçe olan tek aşiret sadece biz sarısaltuk'lularmıyız? Birde sarusaltuklulara aşiret demek doğrumu?

Dikkat ettimde Dersimde konuştuğu dil türkçe olan tek aşiret sadece biz sarısaltuk'lularmıyız? Birde sarusaltuklulara aşiret demek doğrumu?

balabanlılarında aslen türkmen olduğu söyleniyor.romanyadaki balabanlılar sadece türkçe konuşuyor.malatyanın darende ilçesine bağlı balaban kasabası bu gün sünnidir ve sünnileşmiştir,sünni-türkmendirler.onların içinde geçmişlerini bilenler türkmen ve alevi kökenli olduklarını ve sonradan sünnileştiklerini,atalarının alevi olduğunu ifade ediyor.
birde arkadaşlar bu dersimi,dersimlileri aşiret kültüründen,aşiretçilikten ne zaman kurtaracağız?nasıl kurtaracağız?

balabanlılarında aslen türkmen olduğu söyleniyor.romanyadaki balabanlılar sadece türkçe konuşuyor.malatyanın darende ilçesine bağlı balaban kasabası bu gün sünnidir ve sünnileşmiştir,sünni-türkmendirler.onların içinde geçmişlerini bilenler türkmen ve alevi kökenli olduklarını ve sonradan sünnileştiklerini,atalarının alevi olduğunu ifade ediyor.


sn.garcia;

Balabanlarin türkmen oldugu bir iddia olmaktan öteye gitmemistir.Bu devletci kesimin kalemsörleri tarafindan dile getirilmistir.
M.Serif Firat,Baki Öz,M.A. Balaban,Cemal Sener vb. kisiler bu sekilde yaziyor ama hicbir bilimsel yönü yoktur.
Hatta Alaaddin Keykubat tarafindan imzalanmis bir soy seceresi oldugu söylenir ki; buna göre de Arap irkindan olmalari gerekiyor.:)Abbasiler dönemine kadar varan bir seceredir.:yamukgul:
Yazili belge olmadigi icin de herkes isine geldigi gibi bu konuyu islemektedir.
Bugün Dersimde yasayan Balaban asiretinin dili Kirmancki (Zazaca) inancida Aleviliktir.

balabanlılar için şöyle bir örnek versem kökenini daha iyi kavrayabilirsiniz.

balabanizlerin yaşadığı bölgeye M.ö. tarihlerde balabatin denirmiş.

türkmenler de 1071den sonraki yıllarda anadoluya göçtüklerine göre sanırım soy olarka netleşir ne oldukları

tuncelide bir çok aşiret için bunlar söylenmiştir asimile dilmeki için benim aşiretimle ilgili de bunlar yazılmıştır .bir türk boyunun kolu oldugu vs. gibi

tuncelide bir çok aşiret için bunlar söylenmiştir asimile dilmeki için benim aşiretimle ilgili de bunlar yazılmıştır .bir türk boyunun kolu oldugu vs. gibi

Merhaba evet şevoliyan aşireti için bunu söylüyorlar ama ne kadar doğrudur bu konu incelemek gerekiyor. şevoliyan aşireti büyüklerin söylediğine göre HOrasandan gelmiş.

Seyfi Cengiz adlı Dersimli araştırmacı Dersim aşiretlerini 2 kısıma ayırıyor bunlardan bir kısmı eskiden beri dersimde yaşayanlar Mamlar ve diğer kısmı ise Horasan civarından gelen Partlar

Kal Mem ve Kal Ferat adında bir efsane vardır dersimde Mem Mamikonyanları yani eski dersimlileri, Ferat ise Partları yani Horasandan göçenleri gösterir



Bunun tasnifi ise biraz zor çünkü çoğu dersim aşireti birbiriyle kaynaşmış ve ortak bir kültür oluşturmuşlar artık.

sn.garcia;

Balabanlarin türkmen oldugu bir iddia olmaktan öteye gitmemistir.Bu devletci kesimin kalemsörleri tarafindan dile getirilmistir.
M.Serif Firat,Baki Öz,M.A. Balaban,Cemal Sener vb. kisiler bu sekilde yaziyor ama hicbir bilimsel yönü yoktur.
Hatta Alaaddin Keykubat tarafindan imzalanmis bir soy seceresi oldugu söylenir ki; buna göre de Arap irkindan olmalari gerekiyor.:)Abbasiler dönemine kadar varan bir seceredir.:yamukgul:
Yazili belge olmadigi icin de herkes isine geldigi gibi bu konuyu islemektedir.
Bugün Dersimde yasayan Balaban asiretinin dili Kirmancki (Zazaca) inancida Aleviliktir.

dersim bölgesindeki balabanlılar evet zazaca konuşuyor ama benim tanıdığım sünni balabanlılar var.türkmeniz diyorlar ve sonradan sünnileştiklerini söylüyorlar.ayrıca,romanyada bile balabanlılar ve anadil olarak zazaca değil türkçe konuşuyorlar.yani ben iddia olduğunu söyledim.ayrıca bu dersim aşiretlerinin hepsi için geçerli değil.örneğin bazı sarısaltuklar zazaca biliyor.bazıları bilmiyor.sarısaltuklar bilirsin dersimde yaşayan türkmen alevi
lerdir.yani bazen dil sonradan değişebiliyor.resmi ideolojinin düşüncesi beni bağlamıyor dost.ben muhalif kimliğimi her zaman muhafaza etmiş bir insanım tanıyan herkes bilir.saygılar...

Kahrolsun Asiretcilik Yasasin Demenanlilar!!!!!
Kısa zaman içinde ard arda mesaj yazıldığı için sistem tarafından mesajlar birleştirilmiştir (otomesajdır, Alevimen)
Kahrolsun Asiretcilik Yasasin Demenanlilar!!!

Kahrolsun Asiretcilik Yasasin Demenanlilar!!!!!
Kısa zaman içinde ard arda mesaj yazıldığı için sistem tarafından mesajlar birleştirilmiştir (otomesajdır, Alevimen)
Kahrolsun Asiretcilik Yasasin Demenanlilar!!!
bu ne demek şimdi.demenan da aşiret değil mi.

sevgili MetinK karsan asireti hakkinda bilgin varsa paylasirmisin.

sevgili MetinK karsan asireti hakkinda bilgin varsa paylasirmisin.

Benim eniştem Karsanlı.. Nazmiyeliler.
Kırmançki konuşuyorlar.

Soylarında Ermenilik olduğu söylentisi var.. Bir abimle bu konuda uzun uzun konuşmuştuk.. Ne kadar doğru bilemiyoruz..

Benim anne tarafım Koçgirilidir..Koçgirinin, Laçinan oymağından..
1536da Aşiret Sivasa alınmış Tunceliden.. Tuncelide hala varlar..
Koçgiri Aşireti sanırım en büyük Aşiret. Çünkü Sivasın sırf İmranlı İlçesinde Köylerin ezici çoğunluğu ( En az 40 Köy ) Koçgiri Aşiretinden İnsanlara sahiptir..
Zarada da en az 30 tane Koçgiri Köyü var...
Diğer Sivas ilçelerinde de Koçgirililer var..
Erzincanda da çok Koçgirili var.. Refahiyede...

Adıyamanda da Koçgiri Köyleri var.
Kayseri ilçelerinde, özellikle Sarızda Koçgiri köyleri yoğun.
Adanada da birkaç Koçgiri köyü var.
Kahraman Maraşda da çok fazla Koçgiri köyü var.. Göksunda baya çok.
Tunceli Pülümürde de var..
Bunların dışında Muş, Elazığ gibi bazı illlerde de Koçgiri Köyleri olduğunu duyduk.

sevgili MetinK karsan asireti hakkinda bilgin varsa paylasirmisin.
Pülümür, Ovacik, Nazimiye, Erzincan,Tercan,Karakoçan ve pazarcikta yerlesik olarak bulunan bir asirettir.Konustuklari dil kirmancki/Zazacadir.
Pazarcikta bulunan dört köy Pülümürden gitmedir ve burada Kirmancki/Zazaca yi birakmislar ve Kurmanci/Kürtce dilini almislardir.
sores:
Soylarında Ermenilik olduğu söylentisi var..
Bize de büyüklerimiz böyle söylerlerdi ama ne kadar dogru oldugunu bilemiyecegim.Ermenilerin sürülmesi zamaninda Dersimde saklanmis olan ve kendilerine Kirmanc/Zaza olarak orada bulunan asiretin üyesi olarak gösterdiklerini söylerlerek canlarini kurtardiklarini söylerlerdi yine.Bizim yanimizda olanlari da bizim asirete bagli olduklarini söylerlerdi.

Bizim Koçgiri Aşireti


Selçuklu sultanı 1. Alaaddin Keykubat’a (1120 – 1237) düzenlenen soy kütüklerinde, ayrıca 387 numaralı T.C Başbakanlık Devlet Arşivi Genel Müdürlüğü yayını Muhasebeyi Vilayet – i Karaman ve Rum defterinde nüfusunu ve yöre halkının geçimini anlatmaktadır. Koçgiri aşireti Dersim’in Nazimiye yakınlarındaki Kalman (Büyük köy)’den göç ederek gelmiş Zara ve Bolucan’da kısa sürelerle kaldıktan sonra Koçgiri’ye gelip yerleşmişlerdir.

DERSİM’DE AŞİRET VE OCAK

SEYFİ CENGİZ

1937 VE 1938 YILLARINDA KIRIM, SÜRGÜN VE İDAMLA DAĞITILAN AŞİRET VE OCAK BÜYÜKLERİ HAKKINDA ÖZET VE TOPLU BİLGİLER
38 öncesinde Dersim toplumunun öncü ve yönetici öznesi, benim "Aşiret ve Ocak Büyükleri" olarak tanımlamayı tercih ettiğim birkaç yüz kişilik küçük bir toplumsal katmandır. Bu katmanın bir bütün olarak "feodal", "ağa" ya da "derebeyi" olarak tanımlanması yanlıştır.
Dersim aşiret büyüklerinin adlarındaki "ağa" sözcüğünün Dersimliler'in diline Osmanlı egemenliği peryodunda Dersim'i kuşatan çevreden girdiğini sanıyorum. Buna rağmen "Ağlerê Dersimi" (Dersim Ağaları) tabiri Dersim'de farklı bir anlamda kullanılmakta, bu tabire "Pile aşirunê Dersimi" (Dersim aşiret büyükleri) gibi bir anlam yüklenmektedir. Dersimli, kendi aşiret büyüklerini kendi dilinde "ağa" olarak değil, daha çok "Pile Aşirê" veya "Pile aşiru" olarak adlandırmaktadır.
Bu sözlerim Dersim'de "ağa", "feodal" ya da "derebeyi" denebilecek bir zümrenin bulunmadığına yorumlanmamalı. Çünkü Dersim içinden çevreye doğru gidildiğinde böyle bir kesimle de karşılaşmaktayız. Bu kesimin Tanzimat sonrasındaki en ünlü ve en belirgin temsilcileri Çarşancak, Suran ve Çarekan ağalarıdır. Bu kesime bir sonraki yazıda değineceğim.
Jandarma Umum Kumandanlığı'nın "Dersim" adlı gizli kitabından ayıklanıp biraraya getirilen aşağıdaki bilgiler Dersim'in aşiret ve ocak büyükleri katmanı hakkında genel ve özet bir fikir vermektedir. Daha tam bir fotoğraf için bu bilgilerin içerdiği hataların ve eksiklerin giderilmesi gerekir.
Herkes bildiği ayrıntıları ilave ederse fotoğrafın bütününü daha erken görme olanağı buluruz.


LAÇİN AŞİRET BÜYÜKLERİ
Kakim oğlu Yusuf (“Lahika” olarak bilinen sürgün listesinde Hakim oğlu Yusuf, Topal Yusuf)
İbrahim oğlu Hüseyin (Lahika’da İbrahim Hüseyin Havlo)
Halo Ağa
Mogomorlu Rıza, Haydar ve Hasan (Lahika’da Mogomutlu Rıza anılır)
Not: İçişleri Bakanı Şükrü Kaya’nın Kasım 1931 tarihli raporunun “Lahika” (Tasarı) olarak bilinen sürgün listesinde Laçin aşiret büyüklerinden 6 ailenin Kırklareli’ne iskanı teklif edilmiştir.

KARABAL BÜYÜKLERİKango-zade Mehmet Ali (Oğulları: Veysi ve Yusuf)
Ali Kego-zade Koç Ağa
Ali Kego-zade Koç Ağa’nın kardeşleri:
Veli, Seyit Han, İbrahim Ağa, Hüseyin Hayri, Yusuf Cemil.
Koç Ağa’nın oğulları: Hızır ve Süleyman.
Temur Ağa (Oğulları: Yusuf, Hasan ve Adil)
Murtaza-zade İsmail Ağa
Mikail Ağa zade Koç Ağa
Yeşil Ağa
Hasan Hayri (Yukarı Karabal, eski Dersim mebusu)
Hüseyin Ağa oğlu Ağa (Oğulları: Mahmut, vd).
Not: Lahika’da bu aşiretten toplam 20 ailenin Lüleburgaz ve Bandırma’ya nakil ve iskanı teklif edilmiştir.

İKSOR AŞİRET BÜYÜKLERİ
Şadilli Seyit Rıza
Topal Emet
Topal Hamdi (Bk. Lahika)
Bunların hepsi Hozat’ta oturur.
Not: Lahika’da bu aşiretin büyüklerinden 2 ailenin Kırklareli’ne sürgünü teklif edilmiştir.

FERHAT AŞİRET BÜYÜKLERİ
Kahraman Ağa (Çocukları: Ani Hatun, Çemişgezek’te Diyap Ağa, Kalecik’te Seyit Han, Aliş, ?).
Cemşit Ağa (İnci Ağa veya Zenci’de oturur).
Küçük Ağa (Havişar’da oturur).
Küçük Ağa’nın oğulları: Mehmet/Mahmut (Bk. Lahika).
Alişar Ağa zade Keko Ağa (Lahika’da Kengo Ağa).
Cemşit Ağa’nın oğulları: Doğan, ?
Ani Hatun (Keko Ağa’nın eşi)’un oğulları: İsmail, ?
Eski Dersim mebuslarından Kahraman-zade Diyap Ağa’nın oğulları: Süleyman Ağa (ve mahdumu/oğlu “Sopayanlı İsmail Ağa”), Mahmut, Veli/Vali, Hüseyin.
Not: Lahika’da bu aşiret büyüklerinden 14 ailenin Manisa’ya sürgünü teklif edilir.

GİLABİ AŞİRETİ BÜYÜKLERİ
İbrahim zade Hüseyin Ağa
Cano Hasan Ağa (Lahika’da “Cano” yerine “Gona” yazılır).
Bu aşiretin “Şeyh Mehmet Kelabi” adındaki kabilesinin büyükleri: Gelap Ağa ve Haydar Ağa.
Not: Lahika’da bu aşiret büyüklerinden 4 ailenin Tekirdağ’a sürgünü teklif edilmiştir.

KOLİK AŞİRETİ BÜYÜKLERİ
Muhtar Ağa
Süleyman Efendi
Not: Lahika’da bu aşiretten 2 ailenin Tekirdağ’a iskanı teklif edilir.

KOÇGİRİ AŞİRET BÜYÜKLERİ
Mustafa Paşa ve oğulları Alişan ve Haydar
Alişer Efendi
Şad oğlu Paşa Ağa
Hasan Ağa
Süleyman Ağa
Zeynel Ağa
Ağa (ve oğlu Mehmet Ağa)
(Bk. J.U.K.’un “Dersim” başlıklı kitabının aşiretlerle ilgili bölümleri ve bu kitapta yayınlanan Şükrü Kaya raporunun “Lahika” diye bilinen eki. Lahika’da Koçgiri büyüklerinden 8 ailenin Tekirdağ’a iskanı teklif edilir.).

KIRĞAN BÜYÜKLERİ VEYA İLERİ GELENLERİ
Şat/Şad oğlu Süleyman (Sin’de mukim)
Memili Ağa (Şakak’ta oturur)
Paşa Ağa
Harun Ağa
Zeynel Ağa ve amcazadesi Ağa
Not: Lahika’da bu aşiret ileri gelenlerinden 2 ailenin Tekirdağ’a sürgünü teklif edilmiştir.

AŞAĞI ABBAS BÜYÜKLERİ
Zeyno zade Mustafa Ağa (Eski Dersim mebuslarından Miço/Meço Ağa, Mustafa Meçi Ağa) ve oğulları İbrahim, Yusuf, Ali, Hüseyin ve Ebubekir.
(Miço Ağa’nın 1931’de veya biraz daha önceki bir tarihte vefat ettiği anlaşılmaktadır. SC).
İbrahim Ağa’nın oğlu Ahmet
Topal Ahmet (Seyit Rıza’nın damadıdır ve aşiret üzerinde en nüfuzlusudur).
Mustafa Koç Ağa (Eskiden mebusluk yapmıştır. Hükümet yanlısı görünse de, gerçekte Seyit Rıza taraftarı olduğu kayddedilir).
Küçük Ağa (oğulları İsmail ve eski mebuslardan Alişan).
Müslüm Ağa
Bekir Ağa
Not: Bu aşiret büyüklerinden 13 ailenin Lahika’da Bergama’ya sürgünü teklif edilmiştir.

KALAN AŞİRET GRUBU BÜYÜKLERİ
Bu grubun veya federasyonun en nüfuzlu aşiretleri Keçel ve Bal aşiretleridir.
Keçel aşiretinden Kahraman oğlu Munzur Ağa ve oğulları Nuri ve Ali (Munzur zade Ali)
Pir Ahmet oğlu Yusuf Efendi
Ali Şevki Efendi/Ağa
Liko (Lahika’da Mahli)
Seyit Memuli
Seyit İsmail Ağa
Şah Cihan
Pir Hasan
Bal aşiretinden Paşa Timur, Sayıcan/Saycan Ağa, Seyit Han Ağa, Hır oğlu Eyyüp Ağa (Hayır oğlu Eyyüp Ağa).
Aşuran aşiretinden İbrahim Ağa (Harsi köyü)
J.U.K.’nın “Dersim” adlı yayını bir yerde Yukarı Abbas aşiretini Kalan grubuna dahil etmekte ve ileri gelenlerini şöyle saymaktadır:
Seyit Rıza (Bk. Lahika) ve oğulları Seyit Hasan, Baba, İbrahim ve Hüseyin
Seyit Ali ve oğlu Hüseyin (Kirlavik/Kerlavik ve Gürk köylerinde mukim)
Şesi Hüseyin
Ahmet
Yusuf Ağa
Not: 1931 tarihli Lahika’da Keçel aşiretinden 4 ailenin Hayrabolu’ya, Bal aşiretinden 6 aile ile Yukarı Abbas’tan 6 ailenin Akhisar’a sürgünü teklif edilmiştir. Kalan grubuna dahil Aşuran büyüklerinden ise 1 ailenin yine Akhisar’a iskanı tasarlanmıştır.

DAMANLI BÜYÜKLERİ
Süleyman Efendi
Not: Lahika’da adı “Hamanlı” olarak geçen bu aşiretten bir ailenin Akhisar’a sürgünü teklif edilmekteydi.

BEZGAR BÜYÜKLERİ
Topuz oğlu İbrahim (Merho’da mukim), kardeşleri Süleyman ve Mahmut
Süğütlü Ali Ağa
Memu oğlu Biro
Ali Ağa
Not: Lahika’da bu aşiretten 3 ailenin Kırklareli’ne sürgünü teklif edilmiştir.

BEYİT UŞAĞI BÜYÜKLERİ
Süleyman oğlu Zeynel
Sol Hasanlı Mahmut
Hasan, Hüseyin, Kerim oğlu Ali
Molla Mehmet zade Dursun
İsmail zade Zeynel
Süleyman oğlu Halil
Not: Lahika’da bu aşiretten 9 ailenin Salihli’ye sürgünü teklif edilmiştir.

TOPUZ AŞİRETİ BÜYÜKLERİ
Alişar Ağa zade Veli
Deli Velo (Lahika’da Dolu Vilo) ve oğlu Mahmut Ağa (Lahika’da Mehmet Ağa)
Kara Halil oğlu Veli
Kara Ali oğlu Keko Ağa
Süğütlü kabilesi büyüğü Mehmet Ağa
Not: Lahika’da bu aşiretten 2 ailenin Keşan’a sürgünü teklif edilmiştir.

MAKSUT AŞİRETİ BÜYÜKLERİ
Kasım oğlu Munzur Ağa (Ovacık Büyük Köy’de mukim)
Holik kabilesi büyüğü Aydın Ağa (Büyük Köy)
Mustafa Ağa (Büyük Köy)
Süleyman Efendi (Ovacık)
Mahmut Ağa (Ovacık)
Kahraman Efendi (Ovacık)
Abbas Ağa (Ovacık)
Çirpazinli Halil
Bozik kabilesi büyüğü “Aptal Hızır”
Han-oğulları kabile büyüğü Seyit Han (Kalan aşireti tarafından öldürüldü)
Velolu Memiş oğulları
Not: Lahika’da bu aşiretten 9 ailenin Turgutlu’ya iskanı teklif edilir.

RESİK UŞAĞI BÜYÜKLERİ
Zeynel Ağa
Kamil Ağa
Halil İbrahim
Abbas oğlu Abbas
Bu isimlerin hepsi Oskih’te mukimdir.
Koçan aşiretine “rençberlik” ettikleri söylenen Resik aşireti veya kabilesinin Ali Boğazı’ndan çıkartılıp Oskih köyüne yerleştirildikleri kayddedilir.
Not: Lahika’da bu aşiretten 3 ailenin Babaeski’ye nakil ve iskanı teklif edilmiştir.

ŞAM/ŞEM UŞAĞI BÜYÜKLERİ
Lilo Ağa (nam-ı diğer Yusuf Ağa)
Şeyh Hasan
Nuri Ağa
Süleyman Çavuş (Kara Kaş’ta oturur) ve oğlu Şeyh Hüseyin
Munzur oğlu İbiş
Halil İbrahim ve Şeyh Cihan bunların mühim akrabalarıdır.
Not: Lahika’da bu aşiretten 7 ailenin Babaeski’ye sürgünü teklif edilir.

KOÇAN BÜYÜKLERİ
Timur oğlu Hüseyin
Kerim oğlu Beko
Deli Süleyman oğlu Seyit Han
Maksut oğlu İdare İbrahim (İdare İbrahim, 1926 ile 1931/1932 arasındaki bir tarihte vefat etmiştir)
İdare İbrahim oğlu Seyit Han (Amutka-Hozat)
Kör Seyit Han (Kuzuluca/Hozat)
Kopo/Kopu Ağa (Hazeri/Çemişgezek)
Dursun Ali (Hazeri)
Ahmet oğlu Ağa (Ahdük-Çemişgezek)
Hüseyin Ağa (Bidre-Çemişgezek)
Silo (Amutka)
Seyit Ali (Amutka)
Mahmut
Elazığ Valisi Ali Cemal Bardakçı’nın 1926 tarihli raporunda Koçuşağı büyüklerinden Kör Seyit Han hakkında şöyle denilir:
“Kozluca’da mukim Kör Seyit Han (Koçuşağı rüesasından) şekaveti sanatı mutade ittihaz etmiş ve Koçgiri hadisesi mahkum ve maznunlarından bazılarını başına toplamıştır...Kervanları vuranlar bunlardır” (Bk. J.U.K’un Dersim kitabı, s. 172).
Not: 1931 Kasım’ındaki Lahika’da bu aşiretten 10 ailenin Balya Kazası’na sürgünü teklif edilir.

KARSAN BÜYÜKLERİ
Ali Ağa
Hasan Ağa oğlu Murtaza Ağa
Hakisli Kego (Haydaranlı Kamer Ağa’nın kayınpederidir)
Musa Ağa
Bertal oğlu Ali Ağa
Mehmet Onbaşı
Hiranlı (Lahika’da Harmanlı) Musa Ağa ve kardeşleri İbrahim ve Ali ağalar
Not: Lahika’da bu aşiretten 8 ailenin Uzunköprü’ye iskanı teklif edilir

LOLAN BÜYÜKLERİ
Pülümür’de Dursun Ağa’nın torunları Hasan, Mehmet, Musa ağalar
Nazımiye civarındaki Sap Mezrası’nda mukim Rıza Efendi, kardeşleri Fazıl ve Resul, Rıza’nın amcazadeleri Ali ve Süleyman
Ahmet Ağa zade Resul Efendi

ROTANLI/BAHTİYARLI BÜYÜKLERİ
Torumlu Yusuf Ağa
Süleyman Ağa
Veli Ağa, kardeşi Kelabi ve Kelabi oğlu Paşo
Torumlu Mehmet, Mehmet Haydar ve Ali Şan ağalar
Not: Lahika’da adı “Botanlı” olarak yazılan bu aşiretten 7 ailenin Uzunköprü’ye iskanı teklif edilir.

SURANLI BÜYÜKLERİ
Sür zade Eyyüp Ağa
Gülabi zade Timur Ağa ve yeğenleri İsmail ve Hasan ağalar
Haydar zade Paşo Ağa ve biraderleri Müdür Ağa
Ciyanlılar’ın reisi Hasan Ağa (Mazgirt’te oturur)
Not: “Dersim” adlı yayında Suran aşiretinin “Ciyanlı aşireti” ile akrabalığı bulunduğu ve bu yüzden tek bir aşiret halinde oldukları kayddedilir. Lahika’da Suran aşiretinden 9 ailenin Çorlu’ya iskanı teklif edilir.

HAYDARANLI BÜYÜKLERİ
Mehmet Ağa, oğulları Kalman (Lahika’da “Kelman Hüseyin”) ve Hüseyin ağalar, biraderzadeleri Hüseyin, Musa, Süleyman ve Ali
Ahmet Ağa oğlu Kamer Ağa (Hüseynan kabile büyüğü. Röşnek’te mukim. Hızır Ağa’nın kayınpederidir. Yaşlı olduğu için aşireti Hızır Ağa ile birlikte yönetir)
Ali Ağa oğlu Hızır (Naciyan Köyü’nün Hinkervank Mezarası’nda mukim. Lahika’da Naciyan Köyü’nün adı “Hızır Hocan” şeklinde yazılır).
Not: Lahika’da bu aşiretten 9 ailenin Susurluk’a iskanı teklif edilir.

ŞEYH MEHMEDANLI/MAMDANLI BÜYÜKLERİ
Hızır (Hiç Köyü-Mazgirt)
Nur oğlu Ali (Hiç-Mazgirt)
Mehmet Ali oğlu Yako/Bako (Hiç-Mazgirt)
Kego/Keko Ağa ve oğulları Kamer ve Hüseyin (Harik-Nazımiye)
Not: Lahika’da kendisinden “Modanlı” olarak sözedilen bu aşiretin büyüklerinden 7 ailenin Keşan’a iskanı teklif edilir.

ÇAREKAN/ÇAREKLİ BÜYÜKLERİ
Şah Hüseyin Bey zade Mustafa ve Hasan beyler.
Ankara İstiklal Mahkemesi kararıyla Kastamonu’da ikamete mecbur edilen Mustafa Bey’in “geçen sene” Dersim’e geri gelip aşiretin yönetimini eline aldığı kayddedilir.
Not: Lahika’da bu aşiret büyüklerinden 2 ailenin Çorlu’da iskanı teklif edilir.

YUSUFAN BÜYÜKLERİ
Mehmet Ağa
Kamer Ağa (Ağdat’ta mukim)
Zenk Ağa (Deşt)
Hüseyin Ağa (Danariş)
Süleyman oğlu Keko
Murtaza oğlu Mehmet
Not: 1931 tarihli Lahika’da Yusufan büyüklerinden 6 ailenin Keşan’a sürgünü teklif edilir.

HORMEK BÜYÜKLERİ
Mehmet Efendi
Süleyman Ağa (Civarik-Nazımiye)
Kamer Ağa
Mustafa Ağa
Bertal/Pertal Ağa (Civarikli)
Not: Lahika’da Hormek büyüklerinden 13 ailenin Malkara’ya sürgünü teklif edilir.

DEMENAN BÜYÜKLERİ
J.U.K.’un Dersim adlı kitabında adları anılan Demenan büyükleri şunlardır:
Cebrail Ağa (Ariki’de mukim)
Kamer Ağa (Gini)
Hasan Ağa (Hüzmerik)
Cibogez (Lahika’da Cibozer)
Not: Lahika’da Demenan büyüklerinden 4 ailenin Bandırma’ya sürgünü teklif edilir.

PİLVENK BÜYÜKLERİ
Pilvenk aşireti, İç Dersim’in Kazılı/Gazili, Surgiç, Poxders, Karavelu, Cerxeh, Ağzunik, Suşank, Nacar, Ulupuxar, Gulbari, Fındıkan, Taptik, Margik, Balişer, Tanz, Ağbayır, Yeniköy, Mısadariç, vd gibi köylerinde yerleşiktir.
Kendi geleneklerine göre, cedleri Şıx Delil Berxican’dır. Horasan’dan gelip ilkin Yukarı Pilvenk’e, daha geç dönemlerde ise Pertek mıntıkasına yerleştikleri rivayet edilmektedir. Pilvenk kabilelerinin adlarını Şeyh Delil Berhican’ın Süleyman, Piran, Xelifan ve Keşkahoran adlarındaki dört oğlundan aldıkları düşünülmektedir.
“Dersim” adlı kaynağa göre bu aşiretin Zilanlı/Ziyanlı ve Halifanlı olmak üzere iki kabilesi mevcuttu. Zilanlılar, halk arasında “Kösoğluyan” diye bilinenler olmalıdır. Bunların Gümüşhane-Kelkit bağlantısı önemlidir. Bu bağlantı bu aşiretin Yukarı Pilvenk mıntıkasına Gümüşhane/Kelkit’ten veya bu bölge üzerinden gelmiş olabileceğini düşündürmektedir.
“Dersim” adlı kitapta bu aşiret büyüklerinden adları anılanlar şunlardır:
“Azgonik” köyünde mukim Ziyanlı (Lahika’da “Zilanlı”) kabilesi büyükleri Köse oğlu Süleyman ve kardeşleri Hasan ve Kefim/Kerim ağalar (Bu kabile, Süleyman Ağa’ya muhalif Ulupınarlı grubu hariç, Seyit Rıza’yı destekliyordu. Ulupınar grubunun hükümeti desteklediği anlaşılmaktadır)
Köse oğlu Hacı Mustafa Ağa (“Hacı” ünvanını Kerbela’ya gittiği için aldığı kayddedilir)
Kelkitli Ali Çavuş
Halifanlı kabilesinin büyükleri Seyit İbrahim ve oğlu Süleyman
Seyit İbrahim’in kardeşi Yadigar
Muhtar Mustafa ve oğlu Hızır (Ulupınar)
Keğo
Jandarma Mustafa oğlu Bedir
Rumkiğlı Mustafa
Pohatrisli İbrahim
Müdür Seyit İbrahim Ağa (yukarıda adı geçen Halifanlı büyüğü Seyit İbrahim’le aynı mıdır, ayrı mıdır, net değil. SC).
Not: Lahika’da Pilvenk büyüklerinden 4 ailenin Malkara’ya sürgünü teklif edilir.

ŞEYHAN AŞİRETİ BÜYÜKLERİ (MAZGİRT)
Hüseyin Seyit Ağa
Geki (Lahika’da “Ciki”) Ali Piro
Not: İçişleri Bakanı Şükrü Kaya’nın 1931 tarihli raporundaki Lahika’da Bu aşiretten 2 ailenin Kula’ya sürgünü teklif edilir.

KODAN BÜYÜKLERİ (MAZGİRT)
Hasan Efendi
Dilo Ali Kır
Not: Lahika’da Kodan ileri gelenlerinden 2 ailenin Alaşehir’e sürgünü teklif edilir.

BALABAN BÜYÜKLERİ
J.U.K’un Dersim kitabında adları verilenler:
Halil Ağa zade Paşo
Mehmet Ağa
Kamer Ağa
Not: Lahika’da Balaban büyüklerinden 3 ailenin Çorlu kazasına sürgünü teklif edilir.

DERVİŞ CEMAL BÜYÜKLERİ
Zurumlu Şeyho Dede
Not: Lahika’da bu ocak büyüklerinden 1 ailenin Alaşehir’e sürgünü teklif edilir.

ALİ ABBAS EVLADI BÜYÜKLERİ
Kiştimli Ağa Dede
Terli Kühlü Ali Ağa
Not: “Lahika” olarak bilinen sürgün tasarısında bu ocak büyüklerinden 2 ailenin Alaşehir’e sürgünü teklif edilmiştir.

ŞADİLLİ BÜYÜKLERİ
Necip Ağa (Ohi) ve oğlu Hasan Ağa
Mustafa Ağa
Mehmet Efendi (Kimsor Köyü)
Adil Bey
Rıfat ve Hüseyin ağalar
Zülfü Ağa
Not: Bu aşiretten 8 ailenin Bandırma’ya sürgünü teklif edilmiştir.

BABA MANSUR BÜYÜKLERİ
Seyit Bayı (Mazgirt)
Seyit (Lahika’da “Sait”) Mahmut (Pülümür)
Not: Lahika’da bu ocak büyüklerinden 2 ailenin Ödemiş’e sürgünü teklif edilmiştir.

SULTAN MUNZUR AŞİRETİ
Seyit
Seyit oğlu Seyit Süleyman
Seyit Emir
Not: Bu ocaktan 2 ailenin Ödemiş’e sürgünü teklif edilmiştir.

AĞUÇAN BÜYÜKLERİ
“Karaballı Seyit Hıdır ve Seyit İsmail” (s. 94).
Not: Adı Lahika’a “Avucan” olarak yazılan bu ocaktan 2 ailenin Ödemiş’e sürgünü teklif edilmiştir.

KUREYŞAN BÜYÜKLERİ
Kureyşanlılar’ın İç-Dersim kolu Mazgirt ve Nazımiye Kureyşanlıları olarak ayırt ediliyor.
Derviş İbrahim (Balluceli’dir. Kureyşanlılar’ın Nazımiye kolunun başıdır. Nam-ı diğer: Casus İbrahim. Kiğı’nın Sitir Köyü)
Derviş İbrahim’in kardeşi Ali oğlu Şah İsmail
Derviş İbrahim’in amcazadeleri Ali Çavuş oğlu Hüseyin ile Hafidi Ali
Zeynel Çavuş
“Haso Seydo” (Birgiç köyü, Mazgirt. Kureyşanlılar’ın Mazgirt kolunun ileri gelenlerinden biri. Seyit Rıza’nın dostu ve müttefiği)
Ali Gah Ağa (Seyit Mahmut oğlu Aligah. Kalecik veya Zine/Zive Köyü. Gülnan/Günnan kabilesi büyüğü)
“Ali Çavuş’un Hasan Efendi”
Seyit Mahmut Mahalli Ağa (veya sadece Mahalli Ağa)
Rehber (Havr/Havar köyü)
Keki Alibert (Koresipi köyü)
Hasan Efendi (Türüşmek)
Dilo Ağa (Tarda Köyü)
Seyit Mahmut oğlu Hamdi (Panan/Palnam Köyü, Nazımiye)
Seyit Mahmut oğlu Ali (Palnamlı. Aliyan/Alyan kabilesinin büyüğü)
Hasan Şeyh (Mehmet Çavuş, Golik Köyü-Nazımiye)
Mehmet oğlu Süleyman (Kalman Köyü)
Hulitli Hüseyin oğlu Mehmet Çavuş (Kalyan reisi. Casus İbrahim’i sevmediği ve hükümet yanlısı olduğu kayddedilir).
Zeynel Ağa (Çamurek Köyü)
İbrahim Ağa (Sis Köyü-Kiğı)
Hasike, Hasibürç, Hasidav
(Bk. A.g.y., s. 94, 95, 96)
Not: Bu ocaktan 19 ailenin Saray Kazası’na iskanı teklif edilmiştir.

ŞEYH MEHMET DEDE EVLADI
“Reisleri Malatyalı Doğan Dede evlatlarıdır”
Not: Bu ocaktan 1 ailenin Alaşehir’e sürgünü teklif edilmiştir.

PİR SULTAN EVLADI BÜYÜKLERİ
“Kiştemli Seyit Mustafa, Seyit Hasan’dır” (s. 96).
Not: 1931 sonunda bu ocaktan 2 ailenin Alaşehir’e sürgünü teklif edilmiştir.

ŞEVALANLI BÜYÜKLERİ
Mustafa Ağa
Rıza Ağa
Hüsnü Bey
Not: Bu aşiret büyüklerinden 3 ailenin Alaşehir’de iskanı teklif edilmiştir.

ABDALANLI BÜYÜKLERİ
Nur oğlu Mustafa (Pülümür)
“Laz Hiseyin Efendi” (Tercan)
Not: Bunlardan 2 ailenin Balya Kazası’na sürgünü teklif edilmiştir.

AREYLİ AŞİRET BÜYÜKLERİ
Yusuf Ağa (Keriş/Kiriş veya Kirik), ve kardeşleri İsmail, Hüseyin, Ferhad
Yusuf Ağa’nın amcazadeleri Alik ve Memik/Muhik
“Türk Mehmet Ağa ve torunu Hüseyin Ağa oğlu Yusuf ağa”
Mahmudan/Mahdudan kabilesi büyüğü Ramazanlı Dursun
Ramazanlı Ali Ağa
Dizikli (Lahika’da “Dirizli”) İsmail
Nazımiye Hakis’te mukim “Battal oğlu Mursa”
Keko (Hakis)
Keko Ağa (Keşkovar)
“Yusuf oğlu Kız Ağa”
Muhtar oğlu diğer Ali
Hüseyin ağa
Şakülan kabilesi büyüğü Mirç Ağa (Nazımiye)
Ferhadan kabilesi büyüğü Dizikli Veli oğlu Hüseyin Ağa
(Bk. S. 97)
Not: Areyliler’in bir bölümü kaynaklara göre Nazımiye Hakis Nahiyesi’nin Hilbes, Huhbeş, Margasor, Kervan ve Kirik gibi köylerinde mukimdir.
Lahika’da Areyli büyüklerinden 17 ailenin Balıkesir’de iskanı teklif edilmiştir.

HİRANLI/HARANLI AŞİRET BÜYÜKLERİ
Mustafa Ağa (Kirnis)
Mehmet Ali Ağa (İbi Mahmut Köyü)
Hüseyin Ağa/Efendi (Polan Köyü)
Alideşt/Alidost oğlu Mehmet Ağa (Sindam Köyü)
Not Lahika’da Haran aşiret büyüklerinden 8 ailenin Pınarhisar’a sürgünü teklif edilmiştir.

PÜTİKANLI/BÜTİKANLI BÜYÜKLERİ (TERCAN, HINIS, KİĞI)
Hüseyin Ağa zade İbrahim Ağa
Zeynel Ağa
Ali Ağa
Not: Lahika’da bu aşiret büyüklerinden 2 ailenin Kula’ya sürgünü teklif edilmiştir.

CİBRAN BÜYÜKLERİ
Miralay Halit’in kardeşi Ahmet Ağa (Kiğı) (s. 96-97).
Not: Bu aşiret büyüklerinden 1 ailenin Kırklareli’ne iskanı teklif edilmiştir.

ALAN BÜYÜKLERİ
Hasan Ağa (Çukur Köyü-Mazgirt)
Maro Ağa (Kortan Köyü-Mazgirt)
Murtaza zade Ali Ağa (Pah?)
İbrahim oğlu Keko Ağa (Pah?)
Not: Alan aşiret büyüklerinden 2 ailenin Susurluk’a iskanı teklif edilmiştir.
(Bk. J.U.K., “Dersim”, Kaynak Yay., s. 72-105 ve 204-225, “Dersim’deki Aşiretler” ve “Lahika” bölümleri


alıntı:seyfi cengiz-dersim'de aşiret ve ocak

Şeyh Hasan Aşiretinin Oymakları ( Şeyh Hasan Soyu );

Şeyh Hasan kolu: Abbasan, Bahtiyar, Ferhatan, Laçin, Karabali, Kazikali, Seyyid Kemal, Komeşli, İksorlu, Gülabi, Bütikenli, Beyt oymaklarından oluşur.

Seyyid (han) Kolu : Arslan , Aşuran, Bal, Birman, Gav, Keçeli, Koç, Maksut, Rejik, Şam, Süleyman, Topuz oymaklarından meydana gelmiştir.

Şeyh Hasanlılar Abbas, Bahtiyar, Beyt, Butikan, Ferhat, Gulabi, İkasorlu, Karaballı, Karakeçili, Kormeşliler, Laçin, Seyit Uşakları olarak tanımlanmaktadır. Seydani Uşaklıları ise Arslan, Aşuran, Bal, Birmanlı, Gevanlı, Keçeli, Koç, Maksut, Refik, Şan, Süleyman ve Topuz Uşaklarıdır.

Dersimli oymakları ise Abdalan, Alan, Areyli, Balaban, Caferan, Damenan, Elhanlı, Hadikan, Haydaran, Hormekli, İzollu, Karsanlı, Kemanlı, Kabanlı, Kureşanlı, Lolan, Pilvenki, Rutanlı, Silanlı, Hıranlı, Şavalanlı, Yusufhanlı gibi oymaklardır

Ocaklar ise pirlerin, dedelerin ve babaların isimlerine göre ayrılırlar. Bunlara Kureşanlılar, Baba Mansurlar, Pir Sultanlar, Avu İçenler, Uryanlar, Hızırlar, Seyidler, Sabuyanlar, Sinemililer, Şeyh Ahmetliler, dedelerinden türüyen Dede Cemal ocakları gibidir.

Dersimliler (veya Asıl Dersimliler) diye bilinen diğer büyük konfederasyona dahil aşiretler bazı kaynaklarda şöyle kaydedilmektedirler:

Haydaran, Arilli, Demenan, Lolan, Şavalan, Alan, Hayran, Kureyşan, Yusufan (Ali Kemali ‘Şeytan kabilesidir’ diyerek bu aşiretin Yezidi olduğunu ifade ediyor), Rotan (Bahtiyaran), Balaban, Sisan, Şadili, Çarikli, Karsan, Şeyh Mehmedan, Keman, Kırgan, Hormek, Kimsor, Maskan, Botan, Caferli, İzol, Suran, Hadikan, Hesnan, Okçıyan, Gazili, Hıranlı, Lertikli, Zamtik, Kobanlı, Pilvenkli, Potikanlı, Kobaklı, Silanlı, Hamakanlı, Balçık, Zerkanlı, Bihanlı, Hıdanlı, Menüklü, Beleç (Bilez), Koçgiri, Elhanlı, Dersimli, ve Zazalar

Ayrıca bazı aşiretlerin hem Şeyh Hasan hemde Dersim grubunda olduğu gözüküyor bunlar bir aşiret konfederasyonundan diğerine geçişten kaynaklandığı sanılıyor.


Dersimliler grubunda sayılanlar çoğunlukla Doğu Dersim (Mazgirt, Pülümür, Nazımiye) aşiretleridir.



Kaynak: A. Kemali, a.g.e., s. 158-165

Dersimlilerin kökenini belirten 2 ana unsur vardır bunlar atalarımızında bizlere anlattığı ve Seyfi cengizin makalesindede gördüğüm 2 tabakadır.

I) Eski Dersim Aşiretleri (Kalmem-Kalferat Grubu)
II) Geç Dersim Aşiretleri: Şah Hasananlılar ve Seydanlılar

Bu gruplara hangi aşiretlerin dahil olduğunu üstteki mesajlarda sizlerle paylaşmıştım.

Khal Mem ve Khal Ferat ve daha sonradan Horasan civarlarından gelen Şah Hasanlılar grubu ve bunların karışımı bugünkü Dersim halkını yani Kırmancları oluşturur.

"Khal Mem ve Khal Ferat Grubu Aşiretleri (Mıleto Khan Tabakası/ Eski millet)
Areyliler’in Pülümür’e Nazımiye Kirik’ten geldiklerini söyleyen Pülümür’ün Arilli (Arıllı) aşireti yaşlılarından birinin anlattığına göre, Dımılki konuşan bütün Dersim aşiretleri Khal Mem ve Khal Ferat adlarında iki kardeşten türemişlerdir. Bu gelenek başka yaşlılarımız tarafından da dile getirilmektedir.
Haceri köyünden olup şimdi Köln’de oturmakta olan Alan’lı bir yaşlı Khal Mem ve Khal Ferat hakkında sorduğum soruyu şöyle yanıtlıyordu:
“Khal Mem’le Khal Ferat, Momın (Muhammed)’ın oğullarıdır. İki kardeştirler. Nereden geldikleri belli değil. İlkin gelip Nazımiye’ye yerleşirler ve orada ölürler. Khalmem’in mezarı (türbesi) Nazımiye’nin Khalmem köyünde, Khal Ferat’ınki ise Nazımiye’nin Geriş köyündedir”.
Dersim ulusal geleneği ve tek tek aşiretlere ilişkin rivayetlerden ve bilgilerden hareketle Khal Mem ve Khal Ferat olarak tanımlanan gruplara dahil bazı aşiretleri saptamak mümkündür.
Kalmem-Kalferat geleneğinde referans verilen Erken Kalmem ile Şah Hasan-Seyit geleneğinde sözü geçen Geç Kalmem (Seyit, Kalemamsor) sık sık birbirine karıştırıldığı için, Kalmem grubunda anılan aşiretlerin bazısı Eski Dersimliler’e, bazısı da Geç Dersimliler’e ait olmalıdır.
Bu noktayı akılda tutmak koşuluyla bu gruptaki aşiretlere kabaca değinebiliriz."

Kalmem Grubu
Khal Mem grubu aşiretleri Dersimliler’in Domanê Khalmemi dedikleri aşiretlerdir. Bunların erken tabakası Mamakan (Çan) orijinlidir. Daha geç grubu ise Seydanlılar adıyla bilinenlerdir.

Sade halkın ve geleneğin ilk elde bu gruba dahil gösterdiği aşiretler şunlardır:
Şıxmamed, Demenan, Alan, Lolan, Areyli, Haydaran ve Karsan.

Bu yedi aşiret en yoğun olarak Eski Dersim olarak tanımlanan bölgede ve bu bölgenin sınırlarında bulunmaktadırlar. Bunlara Jandarma Umum Kumandanlığı yayınlarından olan Dersim başlıklı kitapta Dersim aşiretleri arasında verilen Puh-Pug (Puğ-Puhar) aşireti de ilave edilebilir. Bahtiyar aşiretinin ve Geç Dersimliler arasında anılan başka bazı aşiretlerin de gerçekte bu gruba ait olduklarını sanıyorum.
Yukarıdaki yedi aşiretten Demenanlılar’ın adı bazı kaynaklarda Dedeman, Temelhoran/Temehoran (Bk. Edip Yavuz), Ademi, Ademan (Bk. M. Ş. Fırat) şeklinde kaydedilmektedir.
Bu aşiretlerden Alanlar’ın bir kabilesi Khalmem (Pêra Khalmemu), bir diğeri Mamedu (Pêra Mamudo) adlarını taşırlar. İlki Körtan köyü halkı, ikincisi Haceri köyü halkına tekabül ediyor. Bu adlar Khal Mem adı ve Mamanlar’la ilişkili olabilir.
Khalman Ocağı’ndan olduklarını söyleyen Areyliler cedlerinin Khal Ferat olduğuna işaret ederler.

Alan, Areyli ve Şıxmamed aşiretlerinin geleneklerinde ortak bir nokta dikkati çekmektedir. O da bu aşiretlerin bugün yaşadıkları daha içerilerdeki bölgelere Nazımıye’nin Khalmem adlı yerleşmesinden hareketle dağıldıkları ve Khal Mem grubuyla ilişkili olduklarıdır.
Dersim’in Şeyh Hasan-Seyit (Khalemamsor) geleneğinin bir versiyonu da bu iki grubun birbirinden Khalmem köyünden ayrıldıklarına işaret etmektedir.
O halde Dersimliler’in en azından bir tabakası ilk gelişinde Nazımıye’nin Khalmem adını da verdiği Duzgı Bava çevresine yerleşmiş ve buradan dağılmıştır. Duzgı Bava’nın bütün aşiretlerin kâbesi olarak tanınması bu ortak geçmişle ilişkili olabilir. Bu dağın eteğinde Ocağê Khalmemi (Khalmem Ocağı) adını taşıyan kutsal bir mekân (ocak) da mevcuttur.

Duzgın’ın asıl adı Dersim Geleneği’ne göre Şah Haydar’dır. Domanê Khalmemi grubuna dahil gösterilen Haydaran aşiretinin isim babası belki de bu Şah Haydar (Duzgı Bava)’dır. Nitekim geleneğimizde Haydaranlılar’ın koruyucu tanrısı veya atası gibi tanıtılan Jêlê aynı geleneğe göre Şah Haydar (Duzgın)’ın bacısıdır. Kızıl Kilise (Nazımiye)’nin bir dönemler Aydaran/Haydaran adıyla bilindiğini de not etmeliyim.
Dersim’in ulusal cedleri olan Khal Mem-Khal Ferat ikilisinin yanısıra, bazı Dersim aşiretlerinin cedlerinin, tanrılarının ve ziyaretlerinin de tek tek sayıldığı bir Dersim halk deyişinin bazı versiyonlarında Şıx Mamedliler’in ceddi Khal Ferat olarak anılır.

Dersim Geleneği’nin destan türünde bir versiyonu olan bu parça şöyledir:

Şiyo Khal Ferat, Wayirê Şıxmamedano
Khal Mem-Khal Ferat, Wayırê Alan u Areyzano
Khalo Sıpe, Wayirê Çarekano
Evliyayê Tosnıgê, Wayırê Bamasurano
(Bone Tasnige mekanê de qano)
Hewsê Dewê, Wayırê Kuresano
Jêlê (Zêla Zalalê), Wayıra Heyderuna
(Jêlê orte Heyderuna)
Duzgınê Kemeri (Kemerê Duzgıni, Bava Duzgın), Pile Pilano (Pile Jarano)
Hopa Şıxanki, Wayırê Seğankano
Cımê Muzır Bavay, Wayırê Avasano
Aliyê Kıstımi, Pilê Pilvankano
Buyer Bava orte (wayırê) Bolebaniyanu
Gola Buyerê Caê Cematiyo
Sultan Baba (Tujik) orte (wayırê) Keçelanu
Celal Abbas, wayırê Abasano
(Cımê Muzır Bavay wayirê Avasano) (...)

Wayir=Tanrı/sahip

Köylerde Dua ederken Ya Khal Ferat şeklinde dualar ederlerdi. Evet aşiretler konusu oldukça geniş bir konu bunu zaman zaman sizlerle paylaşmaya devam edeceğim.

Khal Mem ve Khal Ferat ve daha sonradan Horasan civarlarından gelen Şah Hasanlılar grubu ve bunların karışımı bugünkü Dersim halkını yani Kırmancları oluşturur.

"Khal Mem ve Khal Ferat Grubu Aşiretleri (Mıleto Khan Tabakası/ Eski millet)
Areyliler’in Pülümür’e Nazımiye Kirik’ten geldiklerini söyleyen Pülümür’ün Arilli (Arıllı) aşireti yaşlılarından birinin anlattığına göre, Dımılki konuşan bütün Dersim aşiretleri Khal Mem ve Khal Ferat adlarında iki kardeşten türemişlerdir.



Benim babamlar Xiranlı yani Hiran/Haran.. Eski Dersimlilerden.. Khal Mem Grubu sanırım. Fakat onlar Kırmançki değil, Kurmanci konuşuyorlar... Kafam karıştı :=)

Benim babamlar Xiranlı yani Hiran/Haran.. Eski Dersimlilerden.. Khal Mem Grubu sanırım. Fakat onlar Kırmançki değil, Kurmanci konuşuyorlar... Kafam karıştı :=)


Evet dil farkları oluşabiliyor. bazı aşiretler hem kurmanci hem kırmancki konuşur kimisi bazı yörelerde türkçe konuşurlar. Din olarakda Alevi, Şafi vs farklılıklar oluşabiliyor bu coğrafi farklılıklardan kaynaklanıyor. Her ne kadar çok sayıda araştırma varsada ginede ben bunları yetersiz buluyorum.

Ortada 2 seçenek var ya Kurmanci konuşan kesim sonradan Aleviliği benimsedi yada her ikisi aynı halkdan ve sonradan kurmanci öğrendiler ancak net birşey söylemek şu aşamada doğru değil.

Xıranlılar Dersimde Mazgirt de varlar ve Kurmanci konuşurlar Alevidirler kökenleri güneyden geldiğini daha önce 2 farklı kaynakdan yazmışdım khal mem yani mamikonyanlara dayandığıda yazıyor. 2 seçenek var ortada ya khal mem yada Kürt :)

Khal Mem Khal Ferat efsanesi mitolojikdir birazda

Khal Mem Dersimin en eski halkalrını temsil eder ( büyük olasılık ermeni ve kürtlerdir)

Khal Ferat ise Horasandan gelenleri yani partları temsil eder.

ayrıca diğer Khal mem ferat tabakası da var bunlarda part olmayan kesim büyük ihtimalle. Deylemliler yada türkmen olabilirler bu konuda biraz daha araştırma şart.

Dersim halkı bu hepsinin karışımıdır. Zaza dediğimiz kesimden Kırmancların farkının olmasıda burdan kaynaklanır. Part ve Mamikonyan sentezi sonradan Deylemlilerin etkisi ve en sonda Zerdüşt kültürünün üzerine bektaşiliğin nüfus etmesi sonucu Dersim kırmancz Aleivliği ve Alevi kitlesinin oluşumu.

Ben Eski Dersimli tüm Aşiretlerin aynı kökenden geldiğini düşünüyorum aslında. Dil dışında hiçbir farklılık yok kesinlikle..Gelenekler, Görenekler herşey aynı.

[QUOTE=sertur;148071][B]Dersimde Asiret Oymaklarinin Yerleri Ve Dilleri


Aşiretlerin Adı
Dili Yerleşim Yerleri



36 Haydaran Zazaca
Nzaimiye,Pülümür,Mazgirt,Erzincanın Tercan İlçesi,Bulanık İlçesi

Ovacık 'ta da var Haydaran'lılar Ziyaret,Konak,Zeranik (Yeşilyazı) Köylerinde .
Araştırma için çok teşekkür ederim. Eline yüreğine sağlık.

[B]Dersimde Asiret Oymaklarinin Yerleri Ve Dilleri


Aşiretlerin Adı
Dili Yerleşim Yerleri



36 Haydaran Zazaca
Nzaimiye,Pülümür,Mazgirt,Erzincanın Tercan İlçesi,Bulanık İlçesi

Ovacık 'ta da var Haydaran'lılar Ziyaret,Konak,Zeranik (Yeşilyazı) Köylerinde .
Araştırma için çok teşekkür ederim. Eline yüreğine sağlık.


Listelerde biraz eksikler var cano.. Mesela Koçgiri Aşiretide eksik yazılmış..

Koçgiri : Sivas, Erzincan, Tunceli, Adıyaman, Kahraman Maraş, Kayseri, Adana vs. olmalıydı..

Paylaşımı için Sertur abime tekrar teşekkür ederim...:thumbup1:

[QUOTE=soreş;302730]Listelerde biraz eksikler var cano.. Mesela Koçgiri Aşiretide eksik yazılmış..

Listedeki diğer eksikleri bilemem onun için araştırma yapmadım ne yazıldıysa da onu doğru kabul ederim. Ama Haydaranlıyım gözüme çarptı eklemek istedim.

slm ben deniz çok beğendim onun içinde sitenize üye oldum öncelikle siteyi yapanları tebrik ederim ama ben başkasına mesaj göndermek istediğimde gönderimiyom.. eğer isterseniz bende tunceli resimleri var gönderebilirim
çünkü her yaz tuncelideyim..

slm ben deniz çok beğendim onun içinde sitenize üye oldum öncelikle siteyi yapanları tebrik ederim ama ben başkasına mesaj göndermek istediğimde gönderimiyom.. eğer isterseniz bende tunceli resimleri var gönderebilirim
çünkü her yaz tuncelideyim..forumda açıktan
msn adresi vermek yasaktır. yeni kullanıcılar ÖM atamazlar. sorununuz devam ederse bu mesaja cevap vererek yöneticiler ile irtibata geçin.

Bizim Qoçgiri Ovacıktan Nazmiyeden Hozattan Dere Laçiden kalkıp Sivaslara Erzincanlara Adanaya Kayseriye Adıyamana Maraşa gelmiş.. Çoğu Sivasta Aşiretin.. Muhakkak Tuncelide hala varlar Ovacıkta Hozatta Pülümürde...

1908 yılında dersimdeki başlıca aşiretler ve kısa bilgiler buldum kaynak dersim sancağı adlı bir kitap yazarı ibrahimyılmaz çelik.
benim aşiretten başlayayım.
Yusufanlılar Aşireti
Beşyüz kadar silahlı adam çıkarabilirlerdi.20 30 kadar yeni silahları olması muhtemel.Devlete bağlı degiller kendi karargahlarında oturuyorlardı.Yerleri kendilerini geçindirecek kadar vermli toprakalar degildi.Kazalara baskılar yoktu ancak diger aşiretlerle aralarında münakasalar çatışmalar vardı.Sert mizaçlılardı.Süleymanoglu Keko aga ve Murtaza oglu Mehmet ağa adında iki agaları vardı.
Kureşanlılar
Bin kadar silahlı adam çıkarabilirlerdi.80 ila 100 arasında yeni silahları vardı.Hasan Kım,Hasan Berc ve Hasan Dav isiminde 3 ağaları vardı.Zama zaman diger aşiretlerle iş birliği yaparlardı.
Alanlılar
Üçyüzelli silahlı adamları vardı.50 kadar yeni silahları vardı.devlete tam olarak (yarım bağlılardı)bağlı degillerdi.Diger aşiretlerle çatışmaları yok gibiydi.Sur uşağı ve Çibanlı aişretleriyle kan davaları ve anlaşmazlıları vardı.Yerleri kendilerini geçindirebiliyordu.Ziraatle ugraşıyorlardı.Murtaza-zade Ali ağa ve İbrahim oglu Kako aga adında ağaları vardı.
Hıranlı Aşireti
Beşyüz kadar silahlı adam cıkarabilirlerdi.40 50 kadar yeni silahları vardı.Hıranlılar da alanlılar gibi devlete yarım baglılardı.Hüseyin ağa Cafer oglu Mustafa ağa Mehmet ali aga Karçikli Mustafa ağa isiminde ağaları vardı.Aralarında en varlıklı olanı hüseyin ağaydı.
Buraya kadar olan kısım dersimin mazgirt kazasına baglı olan bir kısım
Karsanlı Aşireti
Üçyüz kadar silahlı adamları vardı.40 50 yeni silahları bulunuyordu.devlete yarı baglılardı kendilerini ziraatle geçindirebiliyorlardı.Ali ağa isiminde bir ağaları vardı.
Lolanlı aşireti
İkiyüz kadar silahlı adamları vardı.30 40 yeni silahlrı bulunuyordu.Devlete bağlı olup olmadıkları belli degil.Yerleri geçimlerini saglıyordu.Ahmet ağa-zade Resul efendi adında ağaları vardı.
Haydaranlı Aşireti
Yediyüz kadar silahlı adamları vardı.40 -50 yeni silahları bulunuyordu.Devlete bağlı degillerdi.Yerleştikleri yer ziraate uygun degildi.Bir cok ağaları bulunmakla birlikte en bilineni Kalo oglu Ahmet aga idi.
ARILI AŞİRETİ
Yediyüz kadar silahlı adamları vardı.80 100 kadar yeni silahları vardı.Devlete yarı derecede bağlılardı.yeleri kendilerini geçindiriyordu.diger aşiretlerle olan çatışmaları oladukça fazlaydı.Yusufu oglu Kanber ağa,Ramazan Ali ağa ,Muhtaroğlu Ali ağa ve Hüseyin ağa adlı dört ağaları vardı.
SEYH MEMEDLİ AŞİRETİ
ikiyüzelli kadar silahlı adamları bulunuyordu.yarı derecede devlete bağlılardı.yerleri meraları kendilerini geçindirebiliyordu.nazimiyeni diger aşiretleriyle bazen çatışmaya girerlerdi.Hsanoglu Ali ağa ve Keko adlı iki ağaları vardı.
Buraya kadar olan kısım Kızılkilise(Nazimiye) bölümüydü.
Demnenlı Aşireti
Dörtyüzelli kadar silahlı adamları bulunmaktaydı.30-40 kadar yeni silahları vardı.Yarı derecede develte bağlılardı.Bulundukları yer kendilerini geçindirebiliyordu.Kasım oğlu Munzur ağa,Halil ağa,Süleyman ağa ve Memiş ağa isiminde liderleri vardı.
Bu aşiret OvacıK kazasına bağlıydı.
burada gecen yeni sialhlar o dönemde dersimlilerin eline ermeniler aracılıgı ile geciyormuş.

ARILI AŞİRETİ Yediyüz kadar silahlı adamları vardı.80 100 kadar yeni silahları vardı.Devlete yarı derecede bağlılardı.yeleri kendilerini geçindiriyordu.diger aşiretlerle olan çatışmaları oladukça fazlaydı.Yusufu oglu Kanber ağa,Ramazan Ali ağa ,Muhtaroğlu Ali ağa ve Hüseyin ağa adlı dört ağaları vardı.

Bizim aşiret de kuvvetliymiş. Ayrıca Areyiz aşiretinin en yakın dost aşireti Alanlılardır. bunun dışında Kureşan aşireti ilede araları iyidir. Karsan aşireti ilede düşmanlık yoktu aralarında yani çevresindeki çoğu aşiretle dostça geçiniyorlardı ancak bazı aşiretlerle arasında sorunlar olabiliyordu buda eski zamandaki yokluklardan, birazda cehalletten diyelim. Ayrıca en büyük etken Dersimlilerin genelde savaşcı yapıda olmalarındandır ancak savaşçı oldukları kadarda merhametlidirler.

evet bra dersimlilerin toprakları yeterli degilmiş ziraate bundan dolayı aralrında carpışmalar cok oluyomuş.ama biri digerine düşmanken zamanla bu degişmiş.ama şu sur oglu ve çibanlı aşiretleri nereye bağlılar.dersimemi acaba miç duymadım bizim oralarda boyle bir isim.

Bendeki kitapda Sunni Zazaların aşiretlerinide yazmışlar. Devlet geniş bir rapor hazırlamış ve o yörede silahlı tüm aşiretleri eklemişler bunların yanına kısmen sunni kürt veya zaza aşiretlerinide yazmışlar.

Sur oğlu belki Suran aşireti ile bağlı olabilir.

evet olabilir mntıklı kitapta dersimdeki ilk nifus sayımı da var.devlet o zaman bir kısımını sayabilmiş.hatta müslüman hıristiyan rum protestan diye ayırmış o rakamları da verecem.

Bizim Aşiret Koçgiri en fazla İmranlı, Zara, Suşehri, Refahiye, Kangal, Hafik, Divriği, Kemah Yörelerinde hakim.. Kuzey Batı Dersim Coğrafyası, İç Dersim olan Tunceli kadardır alan olarak.Burayı Koçgiri Aşireti Yönetiyordu tek başına..Çarekanlar, Hiranlılar Koçgiriye düşman gözle bakarlar..Belkide geçmişteki çekememezlik olsa gerek..

Koçgiri çok güçlü ve zamanında devletle hiç anlaşamazmış..Zaten 1921de de haksızlıklara başkaldırdığımız için katledildik..Koçgiri ordusu zarar gördü ve bazı aşiretlerin korkaklık yapması isyanın bastırılmasına sebep oldu.. Örneğin Giniyanlılar, Drejanlılar, Atmalılar gibi.

Her bölgede Aşiretler arası çatışma olmuştur.. Mesela Kuzey Batı Dersimdeki Çarekanlılar ile Hiranlılar Koçgiri ile, Karsanlılar Areli Aşireti ile, Kureyşanlılar Koçgiri ile..

1908 tarihinde harput sancağı mutasarrıfı olan hayri efendi nin sunduğu kazalar ve bu kazalardaki silahlı adam sayıları.
hozat
8 aşiret;karaballı aşireti, ferhad uşağı aşireti,aşağı abbas uşağı aşireti,pilvenk aşireti,koçuşağı aşireti,yukarı abbas uşağı aşireti,bahtiyar aşireti.kırganlı aşireti.tahmini 3.250 silahlı adamları bulunmakta.yeni silah sayısı toplam 850 civarında.
ovacık
6 aşireti var;kalanlı aşireti,topuzlu aşireti,beyt(beyit) uşağı aşireti,arslan uşağı aşireti,kav uşağı ve maksut uşağı aşireti ve demnanlı aşireti.2.500 kadar sialhlı adamları var.450 yeni silahları bulunmakta.
kızılkilise(nazımiye) 6 aşiret bulunmakta.şeyh mehmedli aşireti ,arılı aşireti kureşanlı aşireti,karsanlı aşireti,lolanlı aşireti,haydaranlı aşireti.silahlı adam sayısı 2.550.350 kadar yeni silahları var.
mazgird
9 aşireti bulunmakta.izolu aşireti,şadili aşireti,hıranlı aşireti,şeyh memedli aşiret,suruşağı ve çibanlı aşireti,alanlı aşireti,kureşanlı aşireti yusufanlı aşireti,şam uşağı aşireti.4.500 kadar silahlı adamları var.500 yeni silahları bulunmakta.[/COLOR]
canlar bu hesaplara göre bir kısım aşiretlerin eksik olması lazım.farklı aşiretlerin isimleri bulunmaktayken.şu an hala dersimde olan bazı aşiretlerin isimleriyok.ayrıca bazı aşiretler ayrı kazalarda iki defa verilmiş bu da onların ne kadar geniş alana yayıldıklarını veriyor.

Merhaba Canlar,

Sivas'taki Ağu içenlileri unutmuşsun...

Merhaba Canlar,

Sivas'taki Ağu içenlileri unutmuşsun...

ben mi untmuşum cano.

Eksiklerim var ama benim bildiklerim ;

Kuzey Batı Dersim/Koçgiri Yöresi;



Sivas - İmranlı ( Maciran ) : Koçgiri Aşireti Konfederasyonu, Xormek/Zerikiyan Aşireti, Çarekan Aşireti, Şeyh Hasan Aşireti, Parçikan Aşireti, Şadiyan Aşireti, Dimiliki Aşireti.

Sivas - Zara ( Koçgiri ) : Koçgiri Aşireti Konfederasyonu, Xormek/Zerikiyan Aşireti, Şeyh Hasan Aşireti, Giniyan Aşireti, Demenan Aşireti.

Sivas - Hafik : Kurmeşan Aşireti, Ağucen Aşireti

Sivas - Kangal : Kurmeşan Aşireti

Sivas - Divriği : Koçgiri Aşireti, Şeyh Hasanlı Aşireti, Xormek/Zerikiyan Aşireti.

Erzincan - Refahiye : Koçgiri Aşireti, Hormek Aşireti, Xormek/Zerikiyan Aşireti, Şeyh Hasan Aşireti, Şadiyan Aşireti

Sivas - Suşehri/Akıncılar/Gölova : Koçgiri Aşireti, Hormek Aşireti, Xormek/Zerikiyan Aşireti, Dimiliki Aşireti

yav arkadaşlar şu aşiretçilikten ne zaman kurtulacağız yav:uzgunsok: bu gün maalesef aşiretçilik mantığı hala devam ediyor.aşiretçilik feodal dönemden kalma bir olgudur ve gelişmiş toplumlarda ortadan kalkmıştır ve kalkmak zorundadır...aşiretçilik toplumu geriye götüren bir olgudur öyle değilmi arkadaşlar?

Hiran'ın Tuncelideki bazı Köyleri ;

>>Polan
>>İbn Mamud
>>Gevan, Geban
>>Reş Mezra
>>Sindam
>>Qele, Khele (Kale)
>>Qurçik, Khurçik
>>Beroj
>>Oruj
>>Dalık
>>Kamkamık
>>Xerva, Xereve: Bu yerin karşısında “Diyare Zilan” adında bir mevki/makam mevcuttur.
>>Khuşhane
>>Khuşhan Seinan
>>Melikyan
>>Germisi: 1938’in kırım mevkilerinden biri
>>Bardakçiyan (Bardakçı Kömü)
>>Basü
>>Hörs: Peri’de vaktiyle Hristiyanlar ve/veya Ermenilerle yerleşik bir köy
>>Köteriç: Hıran ve İzolan aşiretleriyle yerleşik bir köy
>>Diyare Kepur (Bir mevki)
>>Qorta Guri
>>Arnik
>>Are Xeleke: 1938’in kırım mevkilerinden biri
>>Sindam Deresi: 1938’in kırım mevkilerinden biri
>>Khirzi
>>Harman
>>Bazıne Ali
>>Deşta Aşan
>>Zenan: Qurkurik köyü civarındadır.
>>Khcır, Kheceran
>>Şilk
>>Garsiyan: Hıranlılar ve Alanlılar ile yerleşik.
>>Şevki Mezrası: Hıran, Alan ve Haydaran aşiretleriyle yerleşik.

MIRZAN
BORAN
ZERIKAN
TOPAN
PIRIK
CELAQAS
KIRZI
FEREJ
KEPUR
KASTUN
BAXIN

XOSKEX
XOSVANES
TERPESOR
TALORAN
SORDE
ALXAN
PASTUM

CAT
HILALIYA
YAZI
VELIYAN
VELISIX
CENQAL
CANAKCIYAN
SIXZAVON
SIXSO

yav arkadaşlar şu aşiretçilikten ne zaman kurtulacağız yav:uzgunsok: bu gün maalesef aşiretçilik mantığı hala devam ediyor.aşiretçilik feodal dönemden kalma bir olgudur ve gelişmiş toplumlarda ortadan kalkmıştır ve kalkmak zorundadır...aşiretçilik toplumu geriye götüren bir olgudur öyle değilmi arkadaşlar?


Dersim eski bir eyalettir.. Hatta Harput Yöresi bile Dersimdir.Tunceli, iç Dersimdir, eski adı Mamekiye.. Doğu Sivas, Kuzey Batı Dersimdir.. Sarız ve Develi Yöresinde Kuzey Batı Dersimdir.. Aşiretçilikten çok memleket özlemidir bence.. Aşiret aslında çok geri planda..

teşekkürler alevi kürd leri tam manası ile en ince ayrıntısına kadar anlatmışsın.bende izol aşiretindenim atalarımız dersimden göç etmişler.şu anda asimile olsakta kökenimizin neresi olduğunu çok iyi biliyoruz.

Sertur arkadaş öncelikle teşekkürler.. Zira, Koçgiri aşiretinde Adıyaman bölgesi genelde sayılmıyordu, ve bence bu da bir hataydı.. Ben adıyamanlı ve koçgiriliyim... Yani babam adıyamanlıdır, annem kızıltepeli... İkisi de alevi fakat babam tarafı isyan öncesi sürgünlerden, aslen dersim kökenliyiz tabii. Adıyaman da özellikle kahta'da kürt alewi köyleri'nin çoğu KOÇGİRİ kökenlidir.

Sertur arkadaş öncelikle teşekkürler.. Zira, Koçgiri aşiretinde Adıyaman bölgesi genelde sayılmıyordu, ve bence bu da bir hataydı.. Ben adıyamanlı ve koçgiriliyim... Yani babam adıyamanlıdır, annem kızıltepeli... İkisi de alevi fakat babam tarafı isyan öncesi sürgünlerden, aslen dersim kökenliyiz tabii. Adıyaman da özellikle kahta'da kürt alewi köyleri'nin çoğu KOÇGİRİ kökenlidir.

Koçgiri Aşiretinin yayılım alanı;

> Sivas

> Tunceli

> Erzincan

> Kayseri

> Adıyaman

> Adana


En bilindik Kabileleri : İbolar, Laçinler, Perwizler, Balolar, Sarolar, Sefolar, Zazalar, Mıstolar, Xelililer, Gerniyanlar, Kalkancılar, İvaskiler vs..

Aşiretlerin konuştukları diller hakkında ufak düzeltmeler yaptım.
Mesela Soranica konuşan İraktaki Haydaranlıları,
Kurmanca konuşan Demenanlılar
Kurmanca konuşan Bingöllü ve Maraşlı Karsanlıları

vs'de ekledim.

Ellerine sağlk.Bir ulu çınarı düşünün göz kamaştıran heybetini,ihtişamını köklerine borçludur.Kökleri tırnaklarını toprağa geçirmiş ben gövdemi vede dallarımı her şeye inat yaşatacagım dercesine gelecek her türlü tehlikeye karşı var gücüyle şavaşır.İşte bizlerde önce köklerimizi iyi ögrenmemiz gerekki gövde vede dallarımızı yaşatalım.Bu konuda emeği geçen her kese teşekür ederim.Bunu yetişen yeni nesiller adına yapıyorum. Dersimi dersim yapan unsurlar köklerimide gizli.Onu kaybetmeyelim.

Kurmanca bilirler.

kardeş bizim aşireti goremedim içerisnde eklersen sevinirim gözünden kaçmış olmalı Karabal Aşireti hozat

kardeş bizim aşireti goremedim içerisnde eklersen sevinirim gözünden kaçmış olmalı Karabal Aşireti hozat


Karabal Şeyh Hasan Aşiretine bağlıdır.. Şeyh Hasan soyudur.. O yüzden Aşiretiniz Şeyh Hasanlılar.

Merhaba,

Ağuiçenler hakkında bir şeyi eksik yazmışsın. Biz Sivas'ta da kalabalığız. Lütfen oraya Sivas'ı da eklersen sevinirim.

BEYİT UŞAĞI BÜYÜKLERİ
Süleyman oğlu Zeynel
Sol Hasanlı Mahmut
Hasan, Hüseyin, Kerim oğlu Ali
Molla Mehmet zade Dursun
İsmail zade Zeynel
Süleyman oğlu Halil
Not: Lahika’da bu aşiretten 9 ailenin Salihli’ye sürgünü teklif edilmiştir.

Bu aşiretin sürgün edildiği iller şunlardır: Manisa, Kayseri, Konya(Karaman). Ayrıca, Bursa'da da varlar ama burası sürgün yeri midir yoksa sonradan mı buraya yerleşmişlerdir bilgim yok.

Çalışmayı yapan arkadaşa ayrıca teşekkür ederim...

arkadslar klavıs yada klaus asıretı hakkında bılgınız varmıdır. erzıncan ve cevresınde olan bı asırettır . dıllerı zazaca olarak bılıyorum .bılgısı olan varsa sevınırım . tsk

saolasın dayı eger elince bilgiler varsa daha başka karabal aşiretiyle illgil acıklarsan seviinirm

arkadslar klavıs yada klaus asıretı hakkında bılgınız varmıdır. erzıncan ve cevresınde olan bı asırettır . dıllerı zazaca olarak bılıyorum .bılgısı olan varsa sevınırım . tsk


Klavis.. İlk kez duyuyorum.. Büyük ihtimalle bir Oymaktır, Aşiret değil..
K ile başlayan, Kemananlılar, Kudanlılar var Örnek olarak..

arkadslar klavıs yada klaus asıretı hakkında bılgınız varmıdır. erzıncan ve cevresınde olan bı asırettır . dıllerı zazaca olarak bılıyorum .bılgısı olan varsa sevınırım . tsk

Dost, klaus asiretini ilkez bende bir tanadikdan duymusdum, anesi o asiretendi. Pülümürde var, Karsan asireti üzere sayiliyorlar.

yahu canlar dımılıkce ne zamandan beridir zazaca oldu

yahu canlar dımılıkce ne zamandan beridir zazaca oldu

Zaza akımı malesef ki Dersim Sivas Varto Yörelerini etkisi altına almaya başlıyor...

Beritan aşiretine Karakoçan'ı da ekleyin çünkü Karakoçan'da Beritan aşireti en büyük aşiretlerden biri...

saol can ellerine, emegine KLAVYA na saglik

aslinda iyi emek verilmis
anliz bazi tetaylar unutulmus bazi köyler karistirilmis bence uzmanlik gereken bir konu üzerine iyi calisilmasi kerekir
olay daha opjektif olarak ele alinmali yinede tesekürler verdigin emek icin

çok güzel bir paylasim olmus, emegine yüregine saglik!!
benim bi sorum olacakti Koçgiri asireti hakkinda... Tokat, Almus'ta varmis .. ben de Zile'liyim ve Kürdüm.. kesin bisey söyleyemem çunku elimde bilgi yok, ama bence biz de Koçgiriliyiz... enistem Sarizli ve onlarin konustugu Kürtçe ile bizim kürtçe ayni!!.. ama dedigim gibi, emin degilim...... asil sorum bu, biz koçgirili miyiz degil miyiz?? :) senin bilgin varsa yardimci olursan sevinirim (bu arada Zile'de 6-7 Kürt Alevi köyü var.. onlar da bizim gibi zaten, yani özümüz aynidir diye düsünüyorum..)

saygilar

çok güzel olmuş..fakat alan aşireti merkezde de var..

:mahsum

herşey çok güzel güzel olan herşeye rağmen ayakta durabilmek dimi arkadaşlar...........: