cagdascetin
27.06.2006, 21:25
Alevilik de ibadetin adına “Cem” denir.
CEM: Bir olmak, toplanmak anlamındadır.
Makamları vardır.
Birinci makam; CEM: Mürid (İsteyen) ile Murat (İstenen) birleşmesidir. Sevme- isteme ilişkisidir. Avamın (Halkın) katılacağı cem bu makamdır. Diğer bir adı da “Makam’ül- Cem” dir. Yani batınla- zahiri birleştirme makamıdır ki; Kur’an; “Yalnız sana kulluk ederiz ve yalnız senden yardım dileriz.” (Fatiha, 4) ayeti cem’e işarettir. Kişinin nefsini ve halkı ispatlarken bunların Hakk ile birlik olduğunu görmesi Cem’dir.
Cem; Aşk ve cezbedir. Cem de Hak görülür. Ceme girenler kendi vücuduyla fani, Allah ile baki olurlar.
Cem; Yaratılanları görmeyip, yalnız Allah’ı görmektir. Yani bütün eşyada O’nu müşahade etmektir. Bütün varlıklar O’dur. Yani tevhit’tir.
Yüce Kitabımız KUR-AN' da; “Onun üzerinde ki her şey, her canlı varlık/ Gelip geçici bir şey, fani bir şeydir artık.
Baki olansa ancak o ulular ulusu/ Bağış ve iyilikler sahibidir doğrusu/ Baki O’dur O celal ve ikram ıssı sultan.”(Rahman, 26-27)
Hz. İmam Ali; “Her ne gördümse O’nunla birlikte Allah’ı gördüm.” diye buyurması cemdir. Her şey Tanrı zuhurudur. Bunu bilmek, bilerek bulmak ve bularak olmak; yani “Hakk-el- yakın” haline ermek cemdir.
İkinci makam; “Ayn-ül Cem” olmaktır. Diğer bir deyimle de “Hazret’ül Cem” dir. Bu makam ikrarlı olanların, teslim olanların yani müsahiblik makamıdır. Bu ceme avam (Halk) giremez. Bu, halkı zahir ile, Hakk’ı da batın ile müşahade (Allah alemini görme) etmektir.
Yüce Kitabımız KUR-AN' buyurur ki; “Göklerde ve yerde kim varsa O’ndan ister. O, her an yeni bir iş ve oluştadır.” (Rahman,29) Bu makam da Hakk her şeye ayna olmuştur.
Ayn-ül Cem, İnsanın, Allah’ın kendisinde tam tecelli ettiği tek varlık ve bütün insanlığın da bir varlık olduğunun temsilinden ibarettir. Kesret’ten (Çokluk) birliğedir. Kırklarda ki Tevhit’edir.
Üçüncü Makam; “Cem’ul cem” makamıdır.” Her şey tevhit olmuştur. Her şey O’dur. Her şeyle cem olmaktır. Asla dönülmüştür. Batın ve zahir hepsi Hakk olmuştur.
Yüce kitabımız KUR-AN buyurur ki; “Hüvel evvelü vel ahirü vel zahirü vel batınü.”
Mealen; “Evvel’dir O, başlanğıcı yoktur; Ahir’dir O, sonu yoktur; Zahir’dir O, her şeyde belirir; Batın’dır O, gözlerden gizlenmiştir.” (Hadid,3)
Dördüncü makam; “Ahadiyet’ül- Cem” makamıdır ki, Muhammet-Ali makamıdır, yani; “Ev Ednâ” makamıdır. Bu makam kayıtlanmıştan kaydın kalkmasıdır.
Kırklar makamıdır.
Kırklar makamında ki birliğe delalettir. Birine vurulan neşterle kırkından birden kan gelmesi olayıdır. Sen ve ben yok, O vardır. Kanı- kana, ruhu- ruha katma olayıdır.
Yüce kitabımız KUR-AN buyurur ki; “Küllü şey’in halikün illâ vechehu.” Mealen; “Allah’ın yanın da diğer bir Tanrı’ya daha kulluk etme. İlah yok O’ndan başka. O’nun yüzü dışın da her şey helak olacaktır....” (Kassas,88)
Evet kısaca Cem, “tevhit”dir, birlik makamıdır. Her şeyin o olması olayıdır.
“Cem erenlerindir/ Hakkı görenlerindir
Ceme eğriler girmez/ Doğru gelenlerindir.
“Yunus”
Cemde ki sıralama şöyledir;
1) Dede Ceme girer ayakta (darda) olan cemaata dar duası verir.
2) Sohbet eder. (Aydınlatıcı konuşmalar yapar.)
3) Dede cemaattan razılık ister. Sorunlar varsa çözer. (Küskünleri, dargınları barıştır.)
4) Edeb erkâna dâvet eder.
5) Sâlat ve selam verilir.
6) On iki hizmet görev deyişi okunur. (zakir)
7) On iki hizmet sahiplerine dede toplu Dua verir.
8) Post serilir ve dual arı verilir.
9) Tezâkkâr hizmetleri ve duaları verilir.
10) Çerağ uyandırılır ve duaları verilir.
11) Süpürgeci hizmeti ve duaları verilir
12) Gözcü hizmeti ve duası.
13) Tevbe duası ve Nad-ı Ali (Hadis) okunur.
14) Secde (gülbang) duası
15) Duvazimam okunur
16) Secde duası
17) Tevhid edilir
18) Secde duası
19) Tevhit edilir.
20) Secde duası
21) Mir’aclama okunur ve kırklar semahı yapılır.
22) İstek semahları yapılır.
23) Saki suyu dağıtılır ve duaları verilir.
24) Mersiyeler okunur.
25) Secde duası
26) Süpürge (Farraş) hizmeti ve duaları verilir.
27) Lokma hizmeti ve duaları yapılır.
28) Çerağ söndürülür.
29) Post kaldırılır.
30) On iki hizmet yapanların toplu duası verilir.
31) Dağılma (Gidene – Durana) duası verilir
Cem bitirilmiş olur.
Kısa zaman içinde ard arda mesaj yazıldığı için sistem tarafından mesajlar birleştirilmiştir (otomesajdır, Alevimen)
CEM’E BAŞLAMA
Alevi cemleri Perşembe’yi Cuma’ya bağlayan gece yapılır. Cem evinde cemaat (halk) toplanmıştır. Bütün hizmetliler yerini almıştır. Gözcü cemaatın hazır olduğunu dedeye duyurmuştur.
Dede (pir) ceme girer. Cemaat ayakta dardadır. Dede meydana gelir niyazını yapar ve darda ki cemaatın karşısında kendi de darda durarak şu duayı verir;
ALLAH ALLAH!
GELDİĞİNİZ YOLDAN, DURDUĞUNUZ DARDAN, ÇAĞIRDIĞINIZ PİRDEN ŞEFÂAT GÖRESİNİZ.
DARLARINIZ, DİVANLARINIZ KABUL OLA.
MURATLARINIZ HASIL OLA.
DERGÂH-I İZZETİNE YAZILMIŞ OLA.
DARINA DURDUK YÂ ALLAH..... YÂ ALLAH.... YÂ ALLAH..
DİVANINA DURDUK YÂ MUHAMMET..... YÂ MUHAMMET....
YÂ MUHAMMET..
KEREMİNE SIĞINDIK YÂ ALİ....YÂ ALİ..... YÂ ALİ..
İNÂYET EYLEYİN YÂ ON İKİ İMAMLAR
YOL GÖSTERİN YÂ ON DÖRT MASUMU PAKLAR.
YARDIM EYLEYİN YÂ ON YEDİ KEMERBESTLER.
CEMİNİZE ALIN YÂ KIRKLAR
BAĞIŞLANMA SENİN YÜZÜ SUYU HÜRMETİNE OLSUN YÂ PİRİM HÜNKÂR HACE BEKTAŞ VELİ.
YÂ RABBİ! DARLARIMIZI,DİVANLARIMIZI DERGÂH-I İZZETİNDE KABUL EYLE..
GERÇEGE HÜ..
Dede postuna niyaz eder ve makamına oturur.
Cemaatın rahat oturmasını sağlar.
Aydınlatıcı konuşmalarını yapar.
Ceme başlayacağını söyler ve cemaattan razılık ister. Şöyle hitap eder;
Canlar! Yolumuz rıza yoludur. Biz sizi size teslim edeceğiz.
Biz sizi sizin özünüze teslim edeceğiz.
Özünüzde ki Hakka teslim edeceğiz.
Özünüzde ki Hakla dar ve didar olacaksınız.
Aranızda dargın ve küskün olanlar, üzerinde kul hakkı olanlar varsa, bilerek veya bilmeyerek hata ve günah işledi iseniz lütfen hak meydanına çıkınız ve özünüzü dara çekiniz. Yok ise “ALLAH EYVALLAH” deyiniz.
Bir birinizden razı mısınız?
Bir birlerinize haklarınızı helâl ediyor musunuz?
Helal ediyorsanız “EDEB ERKÂN, SÜKUTU LİSAN, MÜ’MİNE NİŞAN” (Düzgün oturun, konuşmayın ve barışık olduğunuza dair niyazlaşın)
Cem başlar.
Dede, “ber cemalı Muhammet, ber kemalı imam Hasan imam Hüseyin İmam Ali’yi pir bilip verelim Muhammet Mustafa’ya ve Ehlibeytine salâvât.”
ALLAHÜMME SALLİ ÂLÂ SEYYİDİNÂ MUHAMMET’İN VE ALİ VE’L FATİMA VE’L HASAN VE’L HÜSEYİN SALAVATÜLLAAHİ VE SELAMİHİ ALEYHİM ECMAİN.
CEM NEDİR
Cem toplanmak bir ayara gelmek anlamını taşır. Cem tüm cemaatin kadın erkek ayrımı olmaksızın bir araya gelerek, topluca dinsel törenlerin uygulandığı, yol yordam öğrendiği, gerektiğinde yargılayıp yargılandığı, üzüntünün ve sevincin herkesle paylaşıldığı bir kurumdur. Bu kurum birliktelik ve paylaşma duygusunun yarattığı sağlam ve dayanaklı bir toplum yapısı üretmiştir.
Ceme Ayin-i Cem, Ali Cemi, Görgü Cemi, İçeri kurbanı da denir. Kış aylarında özellikle Cuma akşamları başlaması kuraldır. Cem çeşitli amaçlarla yapılabilir.
İkrar verme Cemi: Bir insanın Alevilik yoluna girmesi veya alınması nedeniyle yapılır. Musahip, yani birbirlerini kardeş seçen çiftler katılır.
Musahip Cemi: birbirleriyle kardeş olmak isteyen çiftler için yapılır. Birbirini musahip seçen kişilerin eşleri ve çocukları da kardeş sayılır. Bu nedenle musahipler arasında kız alıp vermek yasaktır. Bu törenden sonra musahipler yaşam boyu sürecek bir yol kardeşliği içine girerler. Artık birbirlerinin tüm davranışlarından sorumludurlar. Maddi refah ve sefaleti paylaşırlar.
Görgü Cemi: Tüm Anadolu Alevilerinin en önemli dinsel törenidir. Bu törende 12 hizmet yerine getirilir. Her Alevi yılda bir kez görgüden geçer, hal ve gidişatının muhasebesini yapar, ikrarını tazeler ve topluma hesap verir. Eğer kendisinden şikayetçi biri varsa ve cemde bulunanlar bu şikayeti haklı bulurlarsa, şikayet edilen kişi onların gönüllerini yapmak, yani rızaları almak zorundadır. Kimse kimseyle dargın, küskün olamaz. Birine hakları geçtiyse, ya da başkasının hakkı kendisinde kaldıysa hesaplaşır ve helallık alır. Barışmadıkça görgüleri yapılmaz. Borçları varsa görgüden önce ödeyeceklerdir. Yıllık görgüden geçen talipler, aynı zamanda daha önce yaptığı hatayı bir daha tekrarlamamak üzere tövbe ederler. Görgüden geçtikten sonra manen temizlenmiş olurlar. Ancak bundan sonra ceme katılanlar görgü sorgudan geçerek temizlenmiş olanların kurban lokmasını yiyebilirler.
Abdal Musa Kurbanı: Genellikle köye bir dede geldiğinde köy halkının bir araya toplamak, köyde herhangi bir dargınlık veya kırgınlık olduğunda onu çözmek için düzenlenir.
Kerbela Cemi: Hz. Hüseyin’in Kerbela’da şehit edilişinin anısına Muharrem ayının 1 ve 12’nci günleri tutulan orucun, 12’nci gününün akşamı kurban kesilir ve cem yapılır. Kerbela şehitleri için şerbet içilir, duvaz ve mersiyeler okunur.
CEM: Bir olmak, toplanmak anlamındadır.
Makamları vardır.
Birinci makam; CEM: Mürid (İsteyen) ile Murat (İstenen) birleşmesidir. Sevme- isteme ilişkisidir. Avamın (Halkın) katılacağı cem bu makamdır. Diğer bir adı da “Makam’ül- Cem” dir. Yani batınla- zahiri birleştirme makamıdır ki; Kur’an; “Yalnız sana kulluk ederiz ve yalnız senden yardım dileriz.” (Fatiha, 4) ayeti cem’e işarettir. Kişinin nefsini ve halkı ispatlarken bunların Hakk ile birlik olduğunu görmesi Cem’dir.
Cem; Aşk ve cezbedir. Cem de Hak görülür. Ceme girenler kendi vücuduyla fani, Allah ile baki olurlar.
Cem; Yaratılanları görmeyip, yalnız Allah’ı görmektir. Yani bütün eşyada O’nu müşahade etmektir. Bütün varlıklar O’dur. Yani tevhit’tir.
Yüce Kitabımız KUR-AN' da; “Onun üzerinde ki her şey, her canlı varlık/ Gelip geçici bir şey, fani bir şeydir artık.
Baki olansa ancak o ulular ulusu/ Bağış ve iyilikler sahibidir doğrusu/ Baki O’dur O celal ve ikram ıssı sultan.”(Rahman, 26-27)
Hz. İmam Ali; “Her ne gördümse O’nunla birlikte Allah’ı gördüm.” diye buyurması cemdir. Her şey Tanrı zuhurudur. Bunu bilmek, bilerek bulmak ve bularak olmak; yani “Hakk-el- yakın” haline ermek cemdir.
İkinci makam; “Ayn-ül Cem” olmaktır. Diğer bir deyimle de “Hazret’ül Cem” dir. Bu makam ikrarlı olanların, teslim olanların yani müsahiblik makamıdır. Bu ceme avam (Halk) giremez. Bu, halkı zahir ile, Hakk’ı da batın ile müşahade (Allah alemini görme) etmektir.
Yüce Kitabımız KUR-AN' buyurur ki; “Göklerde ve yerde kim varsa O’ndan ister. O, her an yeni bir iş ve oluştadır.” (Rahman,29) Bu makam da Hakk her şeye ayna olmuştur.
Ayn-ül Cem, İnsanın, Allah’ın kendisinde tam tecelli ettiği tek varlık ve bütün insanlığın da bir varlık olduğunun temsilinden ibarettir. Kesret’ten (Çokluk) birliğedir. Kırklarda ki Tevhit’edir.
Üçüncü Makam; “Cem’ul cem” makamıdır.” Her şey tevhit olmuştur. Her şey O’dur. Her şeyle cem olmaktır. Asla dönülmüştür. Batın ve zahir hepsi Hakk olmuştur.
Yüce kitabımız KUR-AN buyurur ki; “Hüvel evvelü vel ahirü vel zahirü vel batınü.”
Mealen; “Evvel’dir O, başlanğıcı yoktur; Ahir’dir O, sonu yoktur; Zahir’dir O, her şeyde belirir; Batın’dır O, gözlerden gizlenmiştir.” (Hadid,3)
Dördüncü makam; “Ahadiyet’ül- Cem” makamıdır ki, Muhammet-Ali makamıdır, yani; “Ev Ednâ” makamıdır. Bu makam kayıtlanmıştan kaydın kalkmasıdır.
Kırklar makamıdır.
Kırklar makamında ki birliğe delalettir. Birine vurulan neşterle kırkından birden kan gelmesi olayıdır. Sen ve ben yok, O vardır. Kanı- kana, ruhu- ruha katma olayıdır.
Yüce kitabımız KUR-AN buyurur ki; “Küllü şey’in halikün illâ vechehu.” Mealen; “Allah’ın yanın da diğer bir Tanrı’ya daha kulluk etme. İlah yok O’ndan başka. O’nun yüzü dışın da her şey helak olacaktır....” (Kassas,88)
Evet kısaca Cem, “tevhit”dir, birlik makamıdır. Her şeyin o olması olayıdır.
“Cem erenlerindir/ Hakkı görenlerindir
Ceme eğriler girmez/ Doğru gelenlerindir.
“Yunus”
Cemde ki sıralama şöyledir;
1) Dede Ceme girer ayakta (darda) olan cemaata dar duası verir.
2) Sohbet eder. (Aydınlatıcı konuşmalar yapar.)
3) Dede cemaattan razılık ister. Sorunlar varsa çözer. (Küskünleri, dargınları barıştır.)
4) Edeb erkâna dâvet eder.
5) Sâlat ve selam verilir.
6) On iki hizmet görev deyişi okunur. (zakir)
7) On iki hizmet sahiplerine dede toplu Dua verir.
8) Post serilir ve dual arı verilir.
9) Tezâkkâr hizmetleri ve duaları verilir.
10) Çerağ uyandırılır ve duaları verilir.
11) Süpürgeci hizmeti ve duaları verilir
12) Gözcü hizmeti ve duası.
13) Tevbe duası ve Nad-ı Ali (Hadis) okunur.
14) Secde (gülbang) duası
15) Duvazimam okunur
16) Secde duası
17) Tevhid edilir
18) Secde duası
19) Tevhit edilir.
20) Secde duası
21) Mir’aclama okunur ve kırklar semahı yapılır.
22) İstek semahları yapılır.
23) Saki suyu dağıtılır ve duaları verilir.
24) Mersiyeler okunur.
25) Secde duası
26) Süpürge (Farraş) hizmeti ve duaları verilir.
27) Lokma hizmeti ve duaları yapılır.
28) Çerağ söndürülür.
29) Post kaldırılır.
30) On iki hizmet yapanların toplu duası verilir.
31) Dağılma (Gidene – Durana) duası verilir
Cem bitirilmiş olur.
Kısa zaman içinde ard arda mesaj yazıldığı için sistem tarafından mesajlar birleştirilmiştir (otomesajdır, Alevimen)
CEM’E BAŞLAMA
Alevi cemleri Perşembe’yi Cuma’ya bağlayan gece yapılır. Cem evinde cemaat (halk) toplanmıştır. Bütün hizmetliler yerini almıştır. Gözcü cemaatın hazır olduğunu dedeye duyurmuştur.
Dede (pir) ceme girer. Cemaat ayakta dardadır. Dede meydana gelir niyazını yapar ve darda ki cemaatın karşısında kendi de darda durarak şu duayı verir;
ALLAH ALLAH!
GELDİĞİNİZ YOLDAN, DURDUĞUNUZ DARDAN, ÇAĞIRDIĞINIZ PİRDEN ŞEFÂAT GÖRESİNİZ.
DARLARINIZ, DİVANLARINIZ KABUL OLA.
MURATLARINIZ HASIL OLA.
DERGÂH-I İZZETİNE YAZILMIŞ OLA.
DARINA DURDUK YÂ ALLAH..... YÂ ALLAH.... YÂ ALLAH..
DİVANINA DURDUK YÂ MUHAMMET..... YÂ MUHAMMET....
YÂ MUHAMMET..
KEREMİNE SIĞINDIK YÂ ALİ....YÂ ALİ..... YÂ ALİ..
İNÂYET EYLEYİN YÂ ON İKİ İMAMLAR
YOL GÖSTERİN YÂ ON DÖRT MASUMU PAKLAR.
YARDIM EYLEYİN YÂ ON YEDİ KEMERBESTLER.
CEMİNİZE ALIN YÂ KIRKLAR
BAĞIŞLANMA SENİN YÜZÜ SUYU HÜRMETİNE OLSUN YÂ PİRİM HÜNKÂR HACE BEKTAŞ VELİ.
YÂ RABBİ! DARLARIMIZI,DİVANLARIMIZI DERGÂH-I İZZETİNDE KABUL EYLE..
GERÇEGE HÜ..
Dede postuna niyaz eder ve makamına oturur.
Cemaatın rahat oturmasını sağlar.
Aydınlatıcı konuşmalarını yapar.
Ceme başlayacağını söyler ve cemaattan razılık ister. Şöyle hitap eder;
Canlar! Yolumuz rıza yoludur. Biz sizi size teslim edeceğiz.
Biz sizi sizin özünüze teslim edeceğiz.
Özünüzde ki Hakka teslim edeceğiz.
Özünüzde ki Hakla dar ve didar olacaksınız.
Aranızda dargın ve küskün olanlar, üzerinde kul hakkı olanlar varsa, bilerek veya bilmeyerek hata ve günah işledi iseniz lütfen hak meydanına çıkınız ve özünüzü dara çekiniz. Yok ise “ALLAH EYVALLAH” deyiniz.
Bir birinizden razı mısınız?
Bir birlerinize haklarınızı helâl ediyor musunuz?
Helal ediyorsanız “EDEB ERKÂN, SÜKUTU LİSAN, MÜ’MİNE NİŞAN” (Düzgün oturun, konuşmayın ve barışık olduğunuza dair niyazlaşın)
Cem başlar.
Dede, “ber cemalı Muhammet, ber kemalı imam Hasan imam Hüseyin İmam Ali’yi pir bilip verelim Muhammet Mustafa’ya ve Ehlibeytine salâvât.”
ALLAHÜMME SALLİ ÂLÂ SEYYİDİNÂ MUHAMMET’İN VE ALİ VE’L FATİMA VE’L HASAN VE’L HÜSEYİN SALAVATÜLLAAHİ VE SELAMİHİ ALEYHİM ECMAİN.
CEM NEDİR
Cem toplanmak bir ayara gelmek anlamını taşır. Cem tüm cemaatin kadın erkek ayrımı olmaksızın bir araya gelerek, topluca dinsel törenlerin uygulandığı, yol yordam öğrendiği, gerektiğinde yargılayıp yargılandığı, üzüntünün ve sevincin herkesle paylaşıldığı bir kurumdur. Bu kurum birliktelik ve paylaşma duygusunun yarattığı sağlam ve dayanaklı bir toplum yapısı üretmiştir.
Ceme Ayin-i Cem, Ali Cemi, Görgü Cemi, İçeri kurbanı da denir. Kış aylarında özellikle Cuma akşamları başlaması kuraldır. Cem çeşitli amaçlarla yapılabilir.
İkrar verme Cemi: Bir insanın Alevilik yoluna girmesi veya alınması nedeniyle yapılır. Musahip, yani birbirlerini kardeş seçen çiftler katılır.
Musahip Cemi: birbirleriyle kardeş olmak isteyen çiftler için yapılır. Birbirini musahip seçen kişilerin eşleri ve çocukları da kardeş sayılır. Bu nedenle musahipler arasında kız alıp vermek yasaktır. Bu törenden sonra musahipler yaşam boyu sürecek bir yol kardeşliği içine girerler. Artık birbirlerinin tüm davranışlarından sorumludurlar. Maddi refah ve sefaleti paylaşırlar.
Görgü Cemi: Tüm Anadolu Alevilerinin en önemli dinsel törenidir. Bu törende 12 hizmet yerine getirilir. Her Alevi yılda bir kez görgüden geçer, hal ve gidişatının muhasebesini yapar, ikrarını tazeler ve topluma hesap verir. Eğer kendisinden şikayetçi biri varsa ve cemde bulunanlar bu şikayeti haklı bulurlarsa, şikayet edilen kişi onların gönüllerini yapmak, yani rızaları almak zorundadır. Kimse kimseyle dargın, küskün olamaz. Birine hakları geçtiyse, ya da başkasının hakkı kendisinde kaldıysa hesaplaşır ve helallık alır. Barışmadıkça görgüleri yapılmaz. Borçları varsa görgüden önce ödeyeceklerdir. Yıllık görgüden geçen talipler, aynı zamanda daha önce yaptığı hatayı bir daha tekrarlamamak üzere tövbe ederler. Görgüden geçtikten sonra manen temizlenmiş olurlar. Ancak bundan sonra ceme katılanlar görgü sorgudan geçerek temizlenmiş olanların kurban lokmasını yiyebilirler.
Abdal Musa Kurbanı: Genellikle köye bir dede geldiğinde köy halkının bir araya toplamak, köyde herhangi bir dargınlık veya kırgınlık olduğunda onu çözmek için düzenlenir.
Kerbela Cemi: Hz. Hüseyin’in Kerbela’da şehit edilişinin anısına Muharrem ayının 1 ve 12’nci günleri tutulan orucun, 12’nci gününün akşamı kurban kesilir ve cem yapılır. Kerbela şehitleri için şerbet içilir, duvaz ve mersiyeler okunur.