memço
20.09.2005, 17:29
On iki hizmet, cemlerdeki on iki iş bölümüdür.
İlki dededir; cemi yönetir. Dede pirlik makamını temsil eder.
Mürşit; ise yine büyük cemlerde ocağın mürşidi olan ocak tarafından temsil edilir. Görevi talipleri bilgi bakımından aydınlatmak onlara yol ve erkân hakkında bilgi vermektir.
Rehber; görgüsü yapılanlara ve ceme katılanlara yardımcı olur, dede olmadığı zamanlarda cem törenini yönetmekle yükümlüdür. Rehber cemin erkânına göre yürütülmesi yanında taliplerin tutum ve davranışlarını gözden geçiren onlara yardımcı olan kimsedir. Pirlik, mürşitlik ve rehberlik Alevi-Bektaşilikte çok önemli üç makamı oluşturur. Bu aynı zamanda “Ya Allah, Ya Muhammed, Ya Ali” ifadesinde yerini bulan bir kavramdır. Yolun sahibi daima “Ali’dir”. Ancak yukarıda söylendiği gibi bazı yörelerin cemlerinde bu, zaman zaman farklılaşma göstermiştir.
Gözcü; cemde düzeni ve cemin skin geçmesini sağlar. Töreye, edebe aykırı hareketleri engeller.
Çerağçı; çerağ(ateş) yakılması ve meydanın aydınlatılması ile görevlidir.
Zakir; deyiş, düvaz ve miraçlamaları söyler.
Farraş; bu hizmet Salman Farisi’nin hizmeti kabul edilir. Semahtan sonra, koltuğunda küçük, sembolik bir süpürge ile meydana gelir. Süpürgeyi sembolik bir şekilde yere sürer. Cemin sona erişinin ilk işaretidir.
Saka; hizmeti, suyu dağıtmaktır.
Sofracı; kurban kesme ve dağıtma işinden sorumludur.
Pervane(Semahçı); cemde güvenliği sağlar.
Peyk; cemi haber verir.
İznikçi; cem evinin temizliğini sağlamakla yükümlüdür.
Bekçi; cem evine girip çıkanı kontrol eder.
Cem dini boyutun yanında, yukarıdaki iş bölümünden de anlaşılacağı gibi çok önemli bir sosyal örgütlenmedir. Böylece hiçbir biçimde yetki görev ve sorumluluk çatışmasına izin verilmez. Bu bakımdan cemin asıl üzerinde durulması gereken yönlerinden biri de insanlar arasındaki ilişkiyi titizlikle düzenleyen bir sosyal örgütlenme olmasıdır. Meydanda yer almanın da bir yeri ve sırası bulunur ve herkes buna göre yerlerini alır. Bu düzen sıkı bir biçimde denetlenir. Sırasını, sözünü, tutum ve davranışlarını bilmeyenler önce uyarılır. Eğer cemin düzenini aşırı derece bozucu bir davranış gösterirse cezalandırılır.
İlki dededir; cemi yönetir. Dede pirlik makamını temsil eder.
Mürşit; ise yine büyük cemlerde ocağın mürşidi olan ocak tarafından temsil edilir. Görevi talipleri bilgi bakımından aydınlatmak onlara yol ve erkân hakkında bilgi vermektir.
Rehber; görgüsü yapılanlara ve ceme katılanlara yardımcı olur, dede olmadığı zamanlarda cem törenini yönetmekle yükümlüdür. Rehber cemin erkânına göre yürütülmesi yanında taliplerin tutum ve davranışlarını gözden geçiren onlara yardımcı olan kimsedir. Pirlik, mürşitlik ve rehberlik Alevi-Bektaşilikte çok önemli üç makamı oluşturur. Bu aynı zamanda “Ya Allah, Ya Muhammed, Ya Ali” ifadesinde yerini bulan bir kavramdır. Yolun sahibi daima “Ali’dir”. Ancak yukarıda söylendiği gibi bazı yörelerin cemlerinde bu, zaman zaman farklılaşma göstermiştir.
Gözcü; cemde düzeni ve cemin skin geçmesini sağlar. Töreye, edebe aykırı hareketleri engeller.
Çerağçı; çerağ(ateş) yakılması ve meydanın aydınlatılması ile görevlidir.
Zakir; deyiş, düvaz ve miraçlamaları söyler.
Farraş; bu hizmet Salman Farisi’nin hizmeti kabul edilir. Semahtan sonra, koltuğunda küçük, sembolik bir süpürge ile meydana gelir. Süpürgeyi sembolik bir şekilde yere sürer. Cemin sona erişinin ilk işaretidir.
Saka; hizmeti, suyu dağıtmaktır.
Sofracı; kurban kesme ve dağıtma işinden sorumludur.
Pervane(Semahçı); cemde güvenliği sağlar.
Peyk; cemi haber verir.
İznikçi; cem evinin temizliğini sağlamakla yükümlüdür.
Bekçi; cem evine girip çıkanı kontrol eder.
Cem dini boyutun yanında, yukarıdaki iş bölümünden de anlaşılacağı gibi çok önemli bir sosyal örgütlenmedir. Böylece hiçbir biçimde yetki görev ve sorumluluk çatışmasına izin verilmez. Bu bakımdan cemin asıl üzerinde durulması gereken yönlerinden biri de insanlar arasındaki ilişkiyi titizlikle düzenleyen bir sosyal örgütlenme olmasıdır. Meydanda yer almanın da bir yeri ve sırası bulunur ve herkes buna göre yerlerini alır. Bu düzen sıkı bir biçimde denetlenir. Sırasını, sözünü, tutum ve davranışlarını bilmeyenler önce uyarılır. Eğer cemin düzenini aşırı derece bozucu bir davranış gösterirse cezalandırılır.