karadagli
13.08.2006, 13:28
ALEVILERDE KI HUKUK SISTEMI ILE SERIAT HUKUK SISTEMI ARASINDAKI FARKLILIK
Halk mahkemelerinin kurulus amaclarindan birisi de Alevilerin seriati kabul etmemeleridir.Seriat, bilindigi gibi Arap islam anlayisina göre yapilan yargilamayi,ceza vermeyi icerir.Oysa halk mahkemelerinde, seriat kesinlikle uygulanmaz.Osmanli mahkemelerinde, seriat hükümleri uygulanirken Aleviler daha o zaman bugünkü hukuk sistemine yakin bir hukuk sistemi gelistirmislerdir.Hatta bazi konularda, bugünkü hukuk sistemimizden daha ileri hükümler getirmislerdir. Asagida seriatin getirmis oldugu hukuk sistemi ile, halk mahkemelerinin getirmis oldugu hukuk sisteminin karsilastirilmasi bu konudaki temel farkliliklari gösteriyor.
Islam hukukunda erkek birden fazla kadinla evlenirken, halk mahkemelerinin hukuk sisteminde böyle bir durum yoktur.Burada bir erkek ancak bir kadinla evlenebilir.
Islam hukukunda erkek kadini kabaca istedigi zaman bosarken, halk mahkemelerinde erkek karisini istedigi zaman bosayamaz.Buna ancak mahkeme karar verebilir.(Koca hakli ise düskünlükten kurtulur) Karisini basayan bir erkek düskün olur. Yargilamada eger hakli ise düskünlügü kalkar.Bu da su anlama gelir. Kural bosanma yoktur
Islam hukukunda miras kadina erkegin yaninda ücte bir,döertte bir ya da yarim hisseler oraninda verilirken, halk mahkemelerinde miras kadin ve erkek arasinda esit olarak paylastirilir.
Isalam hukukunda ölüm cesasi varken halk mahkemelerinde, ölüm cesasi yoktur.
Islam hukuku hirsizlik ve benzeri suclarda sanigin elin keserken, halk mahkemelerinde saniga, zararin yaninda hirsizlik konusu malin bir kac kati tazminat ve rencide edici ceza verilir.
Islam hukukunda yargilamayi kadilar yaparken,halk mahkemelerinde yargilamayi direk halk yapar.
Islam hukukunda kadinin mahkemede tanik olarak erkegin yarisi degeri varken, halk mahkemelerinde kadin ile erkek esittir.
Islam hukukunda, islam dolayisi ile arap hukuk anlayisi hakimken, halk mahkemelerinde, Türk yada Kürt gelenekleri hakimdir.Halk mahkemelerinde, mahkeme hangi ulus insanlari icinde yapiliyorsa o ulusun adet,gelenek ve göreneklerine göre yargilama yapilir.
islam hukukunda arapca agirlikta iken,halk mahkemelerinde Türkler Türkce yargilama, Kürtler de kürtce yargilama yaparlar.her ulus kendi dilinde yargilama yapar.
KESIN VE SÜREKLI DÜSKÜNLÜK DOGURAN SUCLAR
1 Adam öldürmek
2 Zina
3 Müsahibin namusuna dolanmak
4 Talibi ile evlenmek
5 yoldan dönmek
6 ihanet ve ispiyonculuk etmek
bu yukarida saymis oldugum suclar kesinlikle düskünlügü dogurur.
Alevilikte yasak olan bir kurumda dedenin kendi talibi ile evlenmesidir.
birincisi talib dedenin evladi sayilir. Her zaman dede talibine evlat gözüyle bakmalidir. Onunla hicbir sekilde ve her sartta evlenmeyi düsünmemelidir. Böyle bir olanak oldugu takdirde dedenin kendi taliblerine degisik acidan bakma olasiligi dogdugu icin bu yasak getirilmistir. Ikinci ir neden de dedenin talibleri icinde nüfuslari cok fazladir.Bir dede kendi nüfusun kullanarak talibini zor durumda birakabilir.Örnek altmis yetmis yasindaki bir dede talibinin 18.20 yasindaki kizini alabilir. Iste bu nedenden dolayi bir dede kesinlikle kendi talibi ile evlenemez. eger bir dede talibinin kiziyla evlenirse bu düskünlük dogurur bu dedenin cocuklari icinde gecerlidir. cocuklarini evlenmesinin yasak olmasinin nedeni ise disardan baska bir kanin karismamasi yani kendi (Seyit soyunun devam etmesi icindir.dedelik öyle basit bir kurum degil.Düskünlük cezasi verildiginde süreli olsun veya olmasin ayni yaptirimlar uygulanir.Süreli ve süresiz düskünlükte ki fark zaman acisindan kendini gösterir.
Yaptirimlar sunlardir:
-Düskünle kimse konusmaz
-Kimse selam vermez ve almaz
-Kimse malini katmaz
-Kimse evine gitmez
-kimse cayini icmez, yemegini yemez
-kimse dügününe gitmez
-Kimse bayramlasmaz
-Ihtiyaci karsilanmaz
-Alet ve arac verilmez
-Hatiri sorulmaz
-Ziyaret edilmez
Hastasi sorulmaz
Ölüsüne gidilir,Ölünün kirki cikana kadar konusulur, ondan sonra yaptirim yine devam eder
-Kendisi ölmüsse, cenaze töreni yapilmaz öyle gömülür
-yardimina kosulmaz
-Sorunu cözülmez ,cözümü icin ugrasilmaz
Irgat edilmez, imeceye alinmaz,ortak karara cagrilmaz
.Kimse kizini vermez,ogluna kiz vermez,fakat oglu ve kizi ondan tamamen bagimsizsa ve ayrilarsa kapsam disinda tutulurlar.
Alevi olmak kolay degildir ben Aleviyim demekle Alevi olunmaz.umarim canlara biraz yardimci olmusumdur.
IHANET ve ISPIYONCULUK ETMEK
Alevilerde ihanete cok ayri bir gözle bakilir. Bir insan adam öldürebilir, hatta hirsizli dahi yapabilir,ama ihanet etmez.Suclar arasinda,Alevilerde adi ve asagilik suclarin icerisinde en baslarda tutulmustur.Yoldan dönme de bir tür ihanettir..Ama burda belirtilen ihanet türü,bugünkü, ihanet ve ispiyonculuk(Jurnalcilik) kavramina yakin bir anlamda kullanilmaktadir.
Ihanetin farkli türlerine göre farkli cezalar verilir.Basit tür ihanetlerde normal cezanin bir kac kati cezalar verilirken,burada kullanacagimiz ve bugünkü ispiyonculuk ile es anlamda kullandigimiz ihanetlerde kesin ve sürekli düskünlük cezasi verilir.Bu tür ihanete örnek olarak, bir köyde yapilan mahkemeyi,bir dedenin veya Alevi örgütlendiricisinin,Oamanlilara ispiyonlanmasini verebiliriz.Bugün aradan asirlar gecmesine ragmen,halk hizir Pasanin ihanetini hala unutmamis ve onun adini andikca lanet okumustur.Bu acidan halk mahkemesinde ihanet ve ispiyonculuk yapanlar cok agir cezalara carptirilmistir.Bununlada kalinmamis, bu sucu isliyen kisiler eger suclari o kadar önemli degilse ve topluma tekrar dönmüslerse dahi,artik o toplumda bir daha yüz bulmalari mümkün olmamistir.
Alinti:Alevilerde halk mahkemeleri
Av.Ismail Metin
Halk mahkemelerinin kurulus amaclarindan birisi de Alevilerin seriati kabul etmemeleridir.Seriat, bilindigi gibi Arap islam anlayisina göre yapilan yargilamayi,ceza vermeyi icerir.Oysa halk mahkemelerinde, seriat kesinlikle uygulanmaz.Osmanli mahkemelerinde, seriat hükümleri uygulanirken Aleviler daha o zaman bugünkü hukuk sistemine yakin bir hukuk sistemi gelistirmislerdir.Hatta bazi konularda, bugünkü hukuk sistemimizden daha ileri hükümler getirmislerdir. Asagida seriatin getirmis oldugu hukuk sistemi ile, halk mahkemelerinin getirmis oldugu hukuk sisteminin karsilastirilmasi bu konudaki temel farkliliklari gösteriyor.
Islam hukukunda erkek birden fazla kadinla evlenirken, halk mahkemelerinin hukuk sisteminde böyle bir durum yoktur.Burada bir erkek ancak bir kadinla evlenebilir.
Islam hukukunda erkek kadini kabaca istedigi zaman bosarken, halk mahkemelerinde erkek karisini istedigi zaman bosayamaz.Buna ancak mahkeme karar verebilir.(Koca hakli ise düskünlükten kurtulur) Karisini basayan bir erkek düskün olur. Yargilamada eger hakli ise düskünlügü kalkar.Bu da su anlama gelir. Kural bosanma yoktur
Islam hukukunda miras kadina erkegin yaninda ücte bir,döertte bir ya da yarim hisseler oraninda verilirken, halk mahkemelerinde miras kadin ve erkek arasinda esit olarak paylastirilir.
Isalam hukukunda ölüm cesasi varken halk mahkemelerinde, ölüm cesasi yoktur.
Islam hukuku hirsizlik ve benzeri suclarda sanigin elin keserken, halk mahkemelerinde saniga, zararin yaninda hirsizlik konusu malin bir kac kati tazminat ve rencide edici ceza verilir.
Islam hukukunda yargilamayi kadilar yaparken,halk mahkemelerinde yargilamayi direk halk yapar.
Islam hukukunda kadinin mahkemede tanik olarak erkegin yarisi degeri varken, halk mahkemelerinde kadin ile erkek esittir.
Islam hukukunda, islam dolayisi ile arap hukuk anlayisi hakimken, halk mahkemelerinde, Türk yada Kürt gelenekleri hakimdir.Halk mahkemelerinde, mahkeme hangi ulus insanlari icinde yapiliyorsa o ulusun adet,gelenek ve göreneklerine göre yargilama yapilir.
islam hukukunda arapca agirlikta iken,halk mahkemelerinde Türkler Türkce yargilama, Kürtler de kürtce yargilama yaparlar.her ulus kendi dilinde yargilama yapar.
KESIN VE SÜREKLI DÜSKÜNLÜK DOGURAN SUCLAR
1 Adam öldürmek
2 Zina
3 Müsahibin namusuna dolanmak
4 Talibi ile evlenmek
5 yoldan dönmek
6 ihanet ve ispiyonculuk etmek
bu yukarida saymis oldugum suclar kesinlikle düskünlügü dogurur.
Alevilikte yasak olan bir kurumda dedenin kendi talibi ile evlenmesidir.
birincisi talib dedenin evladi sayilir. Her zaman dede talibine evlat gözüyle bakmalidir. Onunla hicbir sekilde ve her sartta evlenmeyi düsünmemelidir. Böyle bir olanak oldugu takdirde dedenin kendi taliblerine degisik acidan bakma olasiligi dogdugu icin bu yasak getirilmistir. Ikinci ir neden de dedenin talibleri icinde nüfuslari cok fazladir.Bir dede kendi nüfusun kullanarak talibini zor durumda birakabilir.Örnek altmis yetmis yasindaki bir dede talibinin 18.20 yasindaki kizini alabilir. Iste bu nedenden dolayi bir dede kesinlikle kendi talibi ile evlenemez. eger bir dede talibinin kiziyla evlenirse bu düskünlük dogurur bu dedenin cocuklari icinde gecerlidir. cocuklarini evlenmesinin yasak olmasinin nedeni ise disardan baska bir kanin karismamasi yani kendi (Seyit soyunun devam etmesi icindir.dedelik öyle basit bir kurum degil.Düskünlük cezasi verildiginde süreli olsun veya olmasin ayni yaptirimlar uygulanir.Süreli ve süresiz düskünlükte ki fark zaman acisindan kendini gösterir.
Yaptirimlar sunlardir:
-Düskünle kimse konusmaz
-Kimse selam vermez ve almaz
-Kimse malini katmaz
-Kimse evine gitmez
-kimse cayini icmez, yemegini yemez
-kimse dügününe gitmez
-Kimse bayramlasmaz
-Ihtiyaci karsilanmaz
-Alet ve arac verilmez
-Hatiri sorulmaz
-Ziyaret edilmez
Hastasi sorulmaz
Ölüsüne gidilir,Ölünün kirki cikana kadar konusulur, ondan sonra yaptirim yine devam eder
-Kendisi ölmüsse, cenaze töreni yapilmaz öyle gömülür
-yardimina kosulmaz
-Sorunu cözülmez ,cözümü icin ugrasilmaz
Irgat edilmez, imeceye alinmaz,ortak karara cagrilmaz
.Kimse kizini vermez,ogluna kiz vermez,fakat oglu ve kizi ondan tamamen bagimsizsa ve ayrilarsa kapsam disinda tutulurlar.
Alevi olmak kolay degildir ben Aleviyim demekle Alevi olunmaz.umarim canlara biraz yardimci olmusumdur.
IHANET ve ISPIYONCULUK ETMEK
Alevilerde ihanete cok ayri bir gözle bakilir. Bir insan adam öldürebilir, hatta hirsizli dahi yapabilir,ama ihanet etmez.Suclar arasinda,Alevilerde adi ve asagilik suclarin icerisinde en baslarda tutulmustur.Yoldan dönme de bir tür ihanettir..Ama burda belirtilen ihanet türü,bugünkü, ihanet ve ispiyonculuk(Jurnalcilik) kavramina yakin bir anlamda kullanilmaktadir.
Ihanetin farkli türlerine göre farkli cezalar verilir.Basit tür ihanetlerde normal cezanin bir kac kati cezalar verilirken,burada kullanacagimiz ve bugünkü ispiyonculuk ile es anlamda kullandigimiz ihanetlerde kesin ve sürekli düskünlük cezasi verilir.Bu tür ihanete örnek olarak, bir köyde yapilan mahkemeyi,bir dedenin veya Alevi örgütlendiricisinin,Oamanlilara ispiyonlanmasini verebiliriz.Bugün aradan asirlar gecmesine ragmen,halk hizir Pasanin ihanetini hala unutmamis ve onun adini andikca lanet okumustur.Bu acidan halk mahkemesinde ihanet ve ispiyonculuk yapanlar cok agir cezalara carptirilmistir.Bununlada kalinmamis, bu sucu isliyen kisiler eger suclari o kadar önemli degilse ve topluma tekrar dönmüslerse dahi,artik o toplumda bir daha yüz bulmalari mümkün olmamistir.
Alinti:Alevilerde halk mahkemeleri
Av.Ismail Metin