alevi_murat24
09.09.2006, 00:53
Arkadaşlar bir kaç gün önce bir sünni birisi sen alevimisin diye bir soru sordu bende evet dedim bana dedigi ilk şey aleviler yıkanmaz demi ben gereken cevabı verdim ama bu konuyla ilgili kitap aradım ve yanlız "Baki ÖZ 'ün ALEVİLİĞE İFTİRALARA CEVAPLAR " kitabını buldum ve bu konuyla olan bölümünü formda yayınlamak istedim .. ne kadar dogrulugu var bu konunun sizinde bildiginiz kadarıyla görüşlerinizi yazarsanız bu konu daha faydalı olacaktır ..bilmiyenlere bir kayanak olbilir .. saygılarımla
Alevilik üzerine çeşitli iftiralar yapılıyor . "Alevilerin yıkanmadıkları" "Suyu kutsal kabul edip kullanmdıkları" bunların biri . Acaba öyle mi? Aleviler yıkanmıyorlar, temizlenmiyorlar mı ? Su yanlız alevilere mi kutsal .yoksa ortaasyda kökenlibir kutsallık mı taşıyor? Olaya bu sorular baglamında yaklaşalım.
SU KÜLTÜRÜ ORTAASYA KAYNAGI:
i.ö 1500' lüyılarda Aral gölü yöresi Türkleri'nin su ruhlarına innaıp . suda ölmeyi onur saydıklarına tarihte rastlıyoruz. Hunlar sulara ve agaçlara kurbanlar sunuyorlardı. Tarihçi Gardizi 11.y.yıl Kimek- kıpçakları'nın İrtiş ırmağına taptıkları ve bunlar asasında su kültürü oldugunu yazar . Su Kimekler'in tanrısıdır. ibn al-Fakih'e göre Burshan halkında ışık-göl kültürü vardır . Göktürk yazıtlarına göre Türkler'in tapın.larrından biri de sudur. Bozkır insanı için su , kutsal yaşam kaynagıdır. Susuzluk yıkım ve umutsuzluktur. Ortaasya'dan göçün nedeni susuzluktur. "yer - su" inancını simgeleyen tapıncın en belirgin olanı Oğuzlar2da görülür.Dede Korkut öykülerinde de "kutsal su"sık sık işlenir. Başkurt töre ve törenlerinde de su kültürü temeldir. Şamanlık inançları nedeniyle moğollar da sudan çekinirler.
KÜLTÜRÜNÜN ANADOLU'DA İZLERİ:
Ortaasya'da su kültürü Anadolu'ya göçlerle birlikte gelmiştir. Anadolu'nun birçok yerinde ırmaklar, göller kutsaldır . Edremit yöresi Tahtaçılar'ı çocuklarının karın ağrılarının geçmesi için "ulu çaylara" dua ederler. Erkana girme törenlerinde bacılar yazmalarının ucuyla su alarak musahiplerinin ayaklarının önüne damlarırlar. Suyu kutlu sayıp ona tapınma özellikle Kızılbaş Türkmenleri arasında yaygındır. Dersim'deki Munzur suyu kutsaldır . kaynagındaki balıklara dokunulmaz . Her yıl Nevruz 'da suyun başına semah yapılır . Sünni çevre olmasına karşın Urfa'daki balıklı göl kutsamaları Şamannilik etkisi taşır. Doğaldır ki şamanilik gelenegi islamsal bir örtüyle kaplanmıştır. Alevi inancında su "hep Mekke'yi blmak " için çırpınır. Volkanik Düden tipi göllergöller hep Aleviler için erarlı sayılır.İinanaç duymalarını saglar. Toroslar'da Bulgar daglarıüzerinde "Gök - göl" ve kara - göl "diye iki göl vardır. sökenin çevre halkınca esrarlı sayılır . Erzincan Esence (keşiş) dağı'nın doruğundaki "Aygır göl" ve Çayırlı'nın Yaylalar Köyü çevresindeki "Yedi göller" de düden tip göllerdir . Yöre halkının ziyaret yerleridir.
Anadolu insanının temizlik kaynagının bir başka ayağı da Hititler'dir. Hititler, ilkçağ toplumları içerisinde temizliğe önem veren hemen hemen tek millettir. aYıkanıp temiz giyisilerini giydikten sonra tanrılarının huzuruna tapınmaya çıkıyorlardı. Kazı yapılan Hitit kentlerinde kanalizasyon. tuvalet sistemine rastlanır.
SU KÜLTÜRÜ VE ALEVİLİK:
Anadolu Alevilkiği bu kaynaklardan beslenmiştir . Alevililikte, suyla temizlenmek bir araçtır. Amaç , tinsel arınmadır. Su kutsaldır da o nedenle "yıkanmıyorlar", "suyu kirletmemek için abdestten kaçınılıyor" türündedeki savlar olayı kaba çizgileriyle görmekten kaynaklanıyor ve yaşamın gerçeğiyle örtüşmüyor. Olaya Türkiye toplumu ve kökenleri açısından bakalım. Anadolu insanı , Alevi ve Sünnisiyle asya insanıdır. Genellikle Oğuz - Türkmen kökenli ... hayvancı... göçer ... anadolu'da da uzun zaman bu yapısını sürdürmüş. Yerleştiğinde de kırsal kesimleri yurt edinmiş. Hem Alevi hem sünni köylerinde tuvalet sorunu bugün dahi çözülmüş degildir. Kaymakam- öğretmen iş birligiyle çoğu Alevi-Sünni köylerindeki tuvalet yapımı kampanyalarıdaki çalışmalarımızı ve gözlemlerimizi anımsıyorum. sünni köylerinde bile yaptığımız kampanya çalışmaları sonucu tuvalet yapımı %10'larda gerçekleştirebildiğimizi biliyorum.Buköylülüğün , köylü yapının bir sonucudur. Ketleşmeyle bunlar çözülmüştür.
Anadolu'da ; -bırakın Alevi ailesini Sünni aileler bile büyükbaba , büyükanne, torun , ve yeğenlerle birlikte yaşanılır. Yanitoplumbilimsel anlamda gmiş aile yapısı egemendir. Öyle herkese bir yatak odası da düşmez. çogu tüm aile bir veye iki odalı bir evde yaşarlar. Çadır yaşamını sürdüren topluluklar vardır. Bu biçimde içiçe yaşayan insanların cinsel ilişkiden sonra su bulup hemen yıkanması düşünülemez. Aksi durumda bu işi merasimle yapmış olur. Alevi köylüsünün de . sünni köylüsüde de , konumu aynıdır . aynı sorunla karşı karşıyadır. Bu yapıdan ve olanaksızlıklardan kaynaklanan durumu ; Sünnikesimi gözardı ederek yanlız Alevilere yüklemek haksızlıkolur. Olanaklar ölçüsünde Alevisiyle Sünnisiyle Türkiye halkıartık ortaasya'dan getirdiği "su kültürü'nü" de aşarak temizligini yapmaktadır.
Alevilerde inançtan kaynaklanan su kutsallıgının nedeni şudur: aleviler , "dört öğe " den biri olan suya ;insanlara , canlılara , dogaya yaşam verdigi için saygı duyuyor, kutsal gözle bakıyor. Suyu ve çevreyi kirletmekten kaçınıyorler. Günümüz çevrecilerinden yüz yıllarca önce Aleviler; suyu yaşam verici özelligini gözönüne alarak ; özelinde suyu, genelinde çevrelerini kirletmemeişlerdir. olayın özü ve içerigi bu...!
bu konuyla ilgili başımdan geçen bir olayı anlatmak istiyorum..
ben askerdeyken bu konu yüzünden disiplin ceza evinden kılpayı kurtuldum.. adanalı bir asker sen erzincanlısın sizin orada kızılbaşlar varmı var dedim hemde karşında duruyor .. birden gülmeye başladı ve diyer taraftaki askerleri çagırark erzincanlı kızılbaşmış bunlar hiç yıkanmazlar dedi ben ona sen cahlsin git kendinle eglen . digerlerine dönüp arkadaşlar buna inan mayın bu nededigini bilmiyor. birden üstüme yürdü sen bana cahil diyemesin ve pis kızılbaş ağza alınmayacak küfürler etti . . arkadaşlar durdurmak istedi ama koşarak üstüme geldi bende dogal olarak kendimi savundum . suratına tekme vurunca suratında 45 numara bot izi çıktı ve kaşı açıldı bizi bölük komutanın yanına götürdüler bizi götüren baş çavuş kavgayı baştan sona kadar izlemiş ve anlattı bölük komutanı bana sen haklısın ama vurup yaralaman hatalı ve beni bir ay yemek alımına digerinide bir ay gündüz 6 gece 2 saat çapraz nöbete koydu mahkemeye verseydi en az 15 gün yatardık ... aslında ben kavga etmeyi hiç tasnif etmem ama herkesin bir sabırı var ben ogün den beri neden kavgaettim diye hayıflanırım ...
Alevilik üzerine çeşitli iftiralar yapılıyor . "Alevilerin yıkanmadıkları" "Suyu kutsal kabul edip kullanmdıkları" bunların biri . Acaba öyle mi? Aleviler yıkanmıyorlar, temizlenmiyorlar mı ? Su yanlız alevilere mi kutsal .yoksa ortaasyda kökenlibir kutsallık mı taşıyor? Olaya bu sorular baglamında yaklaşalım.
SU KÜLTÜRÜ ORTAASYA KAYNAGI:
i.ö 1500' lüyılarda Aral gölü yöresi Türkleri'nin su ruhlarına innaıp . suda ölmeyi onur saydıklarına tarihte rastlıyoruz. Hunlar sulara ve agaçlara kurbanlar sunuyorlardı. Tarihçi Gardizi 11.y.yıl Kimek- kıpçakları'nın İrtiş ırmağına taptıkları ve bunlar asasında su kültürü oldugunu yazar . Su Kimekler'in tanrısıdır. ibn al-Fakih'e göre Burshan halkında ışık-göl kültürü vardır . Göktürk yazıtlarına göre Türkler'in tapın.larrından biri de sudur. Bozkır insanı için su , kutsal yaşam kaynagıdır. Susuzluk yıkım ve umutsuzluktur. Ortaasya'dan göçün nedeni susuzluktur. "yer - su" inancını simgeleyen tapıncın en belirgin olanı Oğuzlar2da görülür.Dede Korkut öykülerinde de "kutsal su"sık sık işlenir. Başkurt töre ve törenlerinde de su kültürü temeldir. Şamanlık inançları nedeniyle moğollar da sudan çekinirler.
KÜLTÜRÜNÜN ANADOLU'DA İZLERİ:
Ortaasya'da su kültürü Anadolu'ya göçlerle birlikte gelmiştir. Anadolu'nun birçok yerinde ırmaklar, göller kutsaldır . Edremit yöresi Tahtaçılar'ı çocuklarının karın ağrılarının geçmesi için "ulu çaylara" dua ederler. Erkana girme törenlerinde bacılar yazmalarının ucuyla su alarak musahiplerinin ayaklarının önüne damlarırlar. Suyu kutlu sayıp ona tapınma özellikle Kızılbaş Türkmenleri arasında yaygındır. Dersim'deki Munzur suyu kutsaldır . kaynagındaki balıklara dokunulmaz . Her yıl Nevruz 'da suyun başına semah yapılır . Sünni çevre olmasına karşın Urfa'daki balıklı göl kutsamaları Şamannilik etkisi taşır. Doğaldır ki şamanilik gelenegi islamsal bir örtüyle kaplanmıştır. Alevi inancında su "hep Mekke'yi blmak " için çırpınır. Volkanik Düden tipi göllergöller hep Aleviler için erarlı sayılır.İinanaç duymalarını saglar. Toroslar'da Bulgar daglarıüzerinde "Gök - göl" ve kara - göl "diye iki göl vardır. sökenin çevre halkınca esrarlı sayılır . Erzincan Esence (keşiş) dağı'nın doruğundaki "Aygır göl" ve Çayırlı'nın Yaylalar Köyü çevresindeki "Yedi göller" de düden tip göllerdir . Yöre halkının ziyaret yerleridir.
Anadolu insanının temizlik kaynagının bir başka ayağı da Hititler'dir. Hititler, ilkçağ toplumları içerisinde temizliğe önem veren hemen hemen tek millettir. aYıkanıp temiz giyisilerini giydikten sonra tanrılarının huzuruna tapınmaya çıkıyorlardı. Kazı yapılan Hitit kentlerinde kanalizasyon. tuvalet sistemine rastlanır.
SU KÜLTÜRÜ VE ALEVİLİK:
Anadolu Alevilkiği bu kaynaklardan beslenmiştir . Alevililikte, suyla temizlenmek bir araçtır. Amaç , tinsel arınmadır. Su kutsaldır da o nedenle "yıkanmıyorlar", "suyu kirletmemek için abdestten kaçınılıyor" türündedeki savlar olayı kaba çizgileriyle görmekten kaynaklanıyor ve yaşamın gerçeğiyle örtüşmüyor. Olaya Türkiye toplumu ve kökenleri açısından bakalım. Anadolu insanı , Alevi ve Sünnisiyle asya insanıdır. Genellikle Oğuz - Türkmen kökenli ... hayvancı... göçer ... anadolu'da da uzun zaman bu yapısını sürdürmüş. Yerleştiğinde de kırsal kesimleri yurt edinmiş. Hem Alevi hem sünni köylerinde tuvalet sorunu bugün dahi çözülmüş degildir. Kaymakam- öğretmen iş birligiyle çoğu Alevi-Sünni köylerindeki tuvalet yapımı kampanyalarıdaki çalışmalarımızı ve gözlemlerimizi anımsıyorum. sünni köylerinde bile yaptığımız kampanya çalışmaları sonucu tuvalet yapımı %10'larda gerçekleştirebildiğimizi biliyorum.Buköylülüğün , köylü yapının bir sonucudur. Ketleşmeyle bunlar çözülmüştür.
Anadolu'da ; -bırakın Alevi ailesini Sünni aileler bile büyükbaba , büyükanne, torun , ve yeğenlerle birlikte yaşanılır. Yanitoplumbilimsel anlamda gmiş aile yapısı egemendir. Öyle herkese bir yatak odası da düşmez. çogu tüm aile bir veye iki odalı bir evde yaşarlar. Çadır yaşamını sürdüren topluluklar vardır. Bu biçimde içiçe yaşayan insanların cinsel ilişkiden sonra su bulup hemen yıkanması düşünülemez. Aksi durumda bu işi merasimle yapmış olur. Alevi köylüsünün de . sünni köylüsüde de , konumu aynıdır . aynı sorunla karşı karşıyadır. Bu yapıdan ve olanaksızlıklardan kaynaklanan durumu ; Sünnikesimi gözardı ederek yanlız Alevilere yüklemek haksızlıkolur. Olanaklar ölçüsünde Alevisiyle Sünnisiyle Türkiye halkıartık ortaasya'dan getirdiği "su kültürü'nü" de aşarak temizligini yapmaktadır.
Alevilerde inançtan kaynaklanan su kutsallıgının nedeni şudur: aleviler , "dört öğe " den biri olan suya ;insanlara , canlılara , dogaya yaşam verdigi için saygı duyuyor, kutsal gözle bakıyor. Suyu ve çevreyi kirletmekten kaçınıyorler. Günümüz çevrecilerinden yüz yıllarca önce Aleviler; suyu yaşam verici özelligini gözönüne alarak ; özelinde suyu, genelinde çevrelerini kirletmemeişlerdir. olayın özü ve içerigi bu...!
bu konuyla ilgili başımdan geçen bir olayı anlatmak istiyorum..
ben askerdeyken bu konu yüzünden disiplin ceza evinden kılpayı kurtuldum.. adanalı bir asker sen erzincanlısın sizin orada kızılbaşlar varmı var dedim hemde karşında duruyor .. birden gülmeye başladı ve diyer taraftaki askerleri çagırark erzincanlı kızılbaşmış bunlar hiç yıkanmazlar dedi ben ona sen cahlsin git kendinle eglen . digerlerine dönüp arkadaşlar buna inan mayın bu nededigini bilmiyor. birden üstüme yürdü sen bana cahil diyemesin ve pis kızılbaş ağza alınmayacak küfürler etti . . arkadaşlar durdurmak istedi ama koşarak üstüme geldi bende dogal olarak kendimi savundum . suratına tekme vurunca suratında 45 numara bot izi çıktı ve kaşı açıldı bizi bölük komutanın yanına götürdüler bizi götüren baş çavuş kavgayı baştan sona kadar izlemiş ve anlattı bölük komutanı bana sen haklısın ama vurup yaralaman hatalı ve beni bir ay yemek alımına digerinide bir ay gündüz 6 gece 2 saat çapraz nöbete koydu mahkemeye verseydi en az 15 gün yatardık ... aslında ben kavga etmeyi hiç tasnif etmem ama herkesin bir sabırı var ben ogün den beri neden kavgaettim diye hayıflanırım ...