07.11.2005
Toplumsal Tarih 143. Sayısı ÇıktıEylül ayında ülke gündeminin ilk sırasına yerleşen "Ermeni Konferansı"na; ayın son günlerinde gerçekleşmesi nedeniyle, ekim sayısında kısa bir haberle yer vermiş, hazırlığımızı bu sayıya saklamıştık.

Konusu tam anlamıyla tarih olmayan ancak tarih çevrelerine mal edilen bu toplantının; hukuksal parodiler, yumurtalar ve domatesler eşliğinde neredeyse "seyirlik" bir hadiseye dönüştüğünü; yaklaşık bir hafta ya da on gün süreyle gazetelerin birinci sayfasından, haber bültenlerinin ilk sırasından geri düşmediğini ve kendine has bir magazin niteliği kazandığını ya da kazandırıldığını gördük. İki-üç gün boyunca hangi araştırmacı, bilim adamı ya da gazetecinin salona girerken "menemen"le karşılandığı; birliği oluşturan Avrupalıların, 3 Ekim arifesinde, Türkiye'nin üyelik başvurusunu konferans değerlendirmesine iliştirerek yeni birşey söyleyip söylemediği; konferanstan ilginç görüntüler çerçevesinde aktarılan, konferans salonuna sızmış bir kaç resmi görüş yanlısıyla "kapışma" sahneleri; savundukları dünya görüşüne ve seçmen profiline bakıldığında iktidar ve muhalefettin olayı beklenenden farklı değerlendirmeleri, gündemi süsleyen ara başlıklar oldu. Bununla birlikte, ulusal tabu niteliğindeki bir konuya dokunulmuş, üzerinde tartışılmış olunması bir yana, ülkemizdeki uzun sayılabilecek demokratikleşme mücadelesinde hatırı sayılır bir yeri de olacak bu konferansın. Belki de gelecekte bir dönüm noktası olarak nitelendirilecek...

Konuyla ilgili olarak bu ayki sayıda; konferansı, ertelenişinden bugüne değin hemen her yönüyle değerlendiren; Halil Berktay'la Sedat Şenoğlu'nun yaptığı bir söyleşi yer alıyor: "Ermeni Konferansı'nın Ardından..." Söyleşiyi, Oktay Özel'in; kendi değerlendirmesiyle 'Normal koşullarda yalnızca bir bilimsel toplantı olması gerekirken, konunun ve ortamın hassasiyeti karşısında, tasarlanış aşamasından itibaren aynı zamanda bir demokrasi, bilim ve fikir özgürlüğü mücadelesi boyutuyla da öne çıkaran' bu olayı, bir tarihçi gözüyle aktaran; "Bir Kördüğüm Çözüldü... Darısı Tarihçiliğin, Tarihçiliğimizin Başına" başlıklı makalesi izliyor. Christoph K. Neumann'ın, ülkemizde yaşayan bir tarihçi olmasına karşın konuyu, tam anlamıyla bir gözlemci olarak değerlendirmeye çalışan "Ermeni Konferansı'nın İçi ve Dışarıdakiler" başlıklı makalesiyse olaya; tarafların dışından yaklaşan tavrıyla farklı bir pencereden bakıyor.

Bunlara ek olarak Özgür Gökmen'in "Hilâl Altında Dört Sene ve Buna Ait Bir Cevap: Unutulmuş Bir Risaleyi Hatırlamak" ve Suavi Aydın'ın "İsimler Milli Birliği Nasıl Bozar? Bak Şu Tilkinin Ettiğine..." başlıklı yazılarıysa, bir yanıyla konferans ve etkileriyle ilişkili olduğunu düşündüğümüz makaleler. Bir dosya çalışmasına dönüşen bu ayki kapak konumuza, konferansa ait görüntü malzemesiyle destek veren Bilgi Üniversitesi'ne de teşekkür ederiz. Önümüzdeki sayıda buluşmak dileğiyle...

Murat Dirican