Harman zamanın son işlemlerinden birisi de hedik kaynatmaktır.

HEDİK (BULGUR) KAYNATMA: Tarlalardan kaldırılan hasat daha sonra patosa verilerek, saman, buğday ve çöp olmak üzere birbirinden ayrılır. Çıkan saman hayvan yemi olarak kullanılır. Buğday ise farlı amaçlarda kullanılmaktadır. Buğdayın iyisi ve irisi seçilerek bir sonraki yıl için tohumluk olarak ayrılır. Geriye kalanlar ise yiyecek alanında kullanılır.

Fotoğraf 1 - Damda serili kıl çadırına bulgurun serilmesi

http://www.resimyuklet.com/uploads2/load94461.jpg
Günümüzde ise; kadınlar tarafından soku dövme işi artık yapılmamaktadır. Eskiden kullanılan taş değirmenler yerini modern değirmenlere bırakmıştır. Kaynatılıp kurutulan bulgur doğrudan değirmene götürülerek, kabuğundan ayrılır ve düğür, bulgur olarak çıkar.

Fotoğraf 2 : Kazanlarla bulgur kaynatma

http://www.resimyuklet.com/uploads2/load94465.jpg
Hasattan sonra elde edilen buğday bulgur yapılmak için çeşitli aşamalardan geçer. Halk arasında hedik kaynatma olarak geçen bu iş sonbahar mevsiminde olur. Özellikle hasatın bittiği Eylül başında. Harman sonu çıkarılan buğday suyun bol olduğu ve akımın iyi olduğu bir derede yıkanır. Yıkanan buğday harmanlarda veya dere kenarlarında kurulan büyük bakır kazanlarda kaynatılır. Yenebilecek duruma gelecek kadar kaynatılan buğday daha sonra dışarıya serilmek için çıkarılır. Köyümüzde genellikle buğday sermek için geniş damlar veya düzlük alanlar kullanılır. Hedik, büyük kilimler veya kıl çadırların üzerine serilerek kurutulur. Hasatı çok yapan evler on iki on üç kazan hedik kaynatırlar

Fotoğraf 3: Kaynatılmış ve serilmeyi bekleyen bulgur

http://www.resimyuklet.com/uploads2/load94467.jpg

Kuruyan buğdayların ( artık bulgur olmuştur ) kabuğundan ayrılması gerekmektedir. Eskiden yöremizde bu işlemi kadınlarımız yapmaktaydı. Damlarda taştan yapılmış sokuların içerisinde tokmakla bu bulguru dövmektedirler. Kaynatıldıktan sonra kurutulan bulgur sokuda dövülmeden önce tekrardan ıslatılır. Islatılmasının sebebi bulgurun dövülürken ezilmesini önlemek ve sokudan dışarıya sıçramasını engellemektir. Dövülen bulgurun kabuğu tamamen ayrılır. Daha sonra sokudan çıkarılan bu bulgur serilerek kurutulur. Kuruyan bulgurun rüzgârlı bir havada kadınlar tarafından savrularak kepeğinden ayrılması sağlanır. Savrulduktan sonra da eleklerde elenerek çöplerden arındırılması sağlanır. Elenen bu bulgur daha sonra değirmene götürülerek tamamen yenecek şekilde bulgur yapılır. Çıkan bu bulgur üç şekilde olmaktadır. Bunun en ufağına – unsu şekilde olanına – pıtpıtı denir. Pıtpıtının bir boy büyüğüne düğür, düğürün de bir boy büyüğüne bulgur denir.

Bebekler diş çikartmaya başladiği zaman hedik kaynatilir komşulara dağitilir.

Diş hediği tabaklara konarak komşulara dağıtılır. Komşular da hedik gelen tabağa para ya da başka bir hediye koyarak geri gönderirler. Yakın akraba ve arkadaşlar ise o akşam evde toplanarak yemek yerler ve eğlenirler.

Hedik niye buğdaydan yapılıyor bunun kökeni bilinmiyor. Sadece "dişleri buğday gibi düzgün" olması istendiği için buğdaydan yapıyoruz diyorlar.

Bebekler diş çikartmaya başladiği zaman hedik kaynatilir komşulara dağitilir.

evet bunu bizimkiler de yapıyor bebek doğumun da yada diş çıkarttıklarında yada asker dönüşü yaplır neden ki acaba:confused1

bizdede yapılır özelliğini bende bilmiyorum ama küçükken çok yerdim, köyde nerede pişse kokuyu takip etmek suretiyle yeri tespit edip, kapılarına dayananırdım:biggrin: :biggrin: ama son yıllarda zamanı denk getirip köye gidemedim:crying: :crying:

anlatım için teşekürler...

Bebekler diş çikartmaya başladiği zaman hedik kaynatilir komşulara dağitilir.

Diş hediği tabaklara konarak komşulara dağıtılır. Komşular da hedik gelen tabağa para ya da başka bir hediye koyarak geri gönderirler. Yakın akraba ve arkadaşlar ise o akşam evde toplanarak yemek yerler ve eğlenirler.

Hedik niye buğdaydan yapılıyor bunun kökeni bilinmiyor. Sadece "dişleri buğday gibi düzgün" olması istendiği için buğdaydan yapıyoruz diyorlar.





seyhunum eline sağlık ablacım :) çocukluğum geldi aklıma :) evet Hatay'da da çok yapılır bu, özellikle diş çıkaran çocuk için yapılıp üzerine şeker gezdirilerek dağıtılır. yalnız biz buna "slika" diyoruz. tıpkı anlattığın gibi tabaklar boş çevrilmez içine mutlaka çocuk için para ya da altın konur.
çocuğun ailesi toplanan paranın üzerini tamamlayıp çocuğa kurban keser, sağlıklı uzun bir ömür yaşasın diye...

Seyhun ne güzel bir konu açmışsın beni çocukluğuma ve gençlik yıllarıma götürdüğün için teşkkür ederim.

Yukarda resimde göruldüğü gibi bizim köydede fırata dökülen bir kara su vardı
Bizde çuvallarla götürdüğümüz ve yıkadığımız buğdayı ateşin üzerindeki kaynayan kazanlara korduk pişmesini beklerik.

Kazanda fokurdayan hediğin o dayanılmaz nefis kokusu kazanın altına sönmeden altılan odunlar ateşin rengi inanılmaz güzeldi...

Hedik kaynamaya dursun annem bizi komşulara gönderirdi ev ev dolaşıp komşılarda kilim toplardık kara suyun kıyısında oldukça büyük olan çimleri kurumuş düzlük alana kilimleri serip bulguru kazandan çıkarıp yayardık bu arada hediğin kokusunu alan köylü ellerinde taslarla tabaklarla hedik almaya gelirdi.

5 6 kazan yaptığımız hediği kuruttuktan sonra köyün kızlarını hanımlarını toplayıp sini kurup kurumuş hedigi sininin üzerine döküp ortasınada bir derin tas koyup etrafına oturup ellerimizle kuruttuğumuz hedikteki taşları ayıklardık. bu arada kızlar maniler türküler söylerdi herkes sırayla bu gelen mani veya türkü benim şansıma derdi.

Bu işlem bittikten sonra iki büyük yuvarlak taş vardı şimdi ismini hatırlayamadım altaki taş düzdü üstteki taşın ortası oyuktu ve kolu vardı oraya kurutulmuş hedik dökülürdü kadınlar ve kızlar tutukları o kolda taşı türküler maniler eşliğinde çevirirlerdi pişip kuruttuğumuz hedik bu gün yediğimiz bulgur haline gelirdi.

Daha sonra bu zorlu uğraşı kimse yapmamaya değirmenlere gütürüp övütmeye başladi.
Ha birde dediğin gibi hedik çocukların diş çıkartmasında yapılırdı oda ayrı bir keyifti...ne güzeldi o günler...

Böylesi güzellikleri özellikle köy hayatını yaşadığım için kendimi şanslı görüyorum her sabah kalkardım değişik bir güzellikle karşılaşırdım ya inek buzağılamış ya koyun ya keçi yavrulamış ya tavuk ya hindi yada kaz civciv çıkarmış ya kedi yavrulamış ya köpek bunların yavrularını sevmek kadar güzel bir şey olamazdı.

şimdi kendi çocuklarıma bakıyorumda üzülüyorum balkon çiçekleri gibiler...
Doğada uzak bir yaşam her ne kadarda doğal yerlere götürsemde kısa süreli veya anlık oluyor...

seyhun can nerden buldun bu resimleri inanılmaz canım cekti simdi:) köyde iken bende cok yerdim.bizde bide bijerik(agzımdan nasıl cıktıysa oyle yazdımismi yanlsı yazmıs olabilirim) var ocakta sacın içinde kavulur super olurdu gece gece aklıma nerden getirdin simdi:)

Bizim köyde genelde yazın hedik yapılır köftelik, pilavlık bulgur için 6-7 kazan kaynatırız. Anneme hep yardım ederim:) Kaynatılıp damda güzelce kurutulur tabi çoğunu da kuşlar yer:) O hedikler kuruduğu zaman değirmene gider orda hepsi ayrıştırılır çiğköftelik bulgur pilavlık bulgur vs birde Bebekler diş çıkardığında da yapılır...

Resimler harika!! Eline sağlık.Soku dövme işini pek bilen yoktur ama bizim çocukluğumuzun engüzel simgesidir.Engüzel oyunlarımız soku içinde geçtii,az da kavga etmedik önce kim oturacak diye..

abi sorma bizim ordada kaynatıyolar
kaynatıldığı gün yemek yemiyom (:

Seyhun eline saglık, paylaştıgın için sağol.
Resimleri görünce cocukluğum aklıma geldi. Cocuklugumda pişecekte yiyecegiz diye sabırsızca beklerdik. Kazanın altına cabuk bişsin diye sürekli odun atardık.

evet seyhun bulgur kaynatma bizim oralardada yapılır bizim ordada buna dani derler :) kazanlarda iyice kaynatılr ve biraz sıcak sıcak tuz döküp yemek güzel olur kaynatıldıktan güneşin sıcaklığı hangi rarafta daha iyise oraya dökülerek kurutulur bir kaç gün bekletilir

Küçükken köydeyken dama serilen ve yeni kaynatılan buğdayı avuç avuç tırtıklayıp yerdim.Tadı da güzel olurdu. :D

Şimdi o aklıma geldi.

varya resimleri görünce neler hatırladım... şehir bizi uzaktaştırıyor farkında olmadan ama özümüz aynı görünce içimiz gidiyor.

bizim mugla tarafındada yaparlar diş hedigi