Beşiktaşli58
28.05.2007, 13:01
Alevileri gayri müslimleştirmek istiyorlar
Kürt siyaseti olur da Alevi siyaseti olmaz mı? Sayıları 20 milyonu bulan Aleviler bugün siyasette ne kadar temsil ediliyorlar?
Arka plan...Kürt siyaseti olur da Alevi siyaseti olmaz mı? Sayıları 20 milyonu bulan Aleviler bugün siyasette ne kadar temsil ediliyorlar? “Alevi siyasetçi” doğru bir tanım mıdır?
Perşembe günü Ankara’da son günlerin tartışılan ismi Reha Çamuroğlu ile bu ve benzeri soruların cevaplarını aradık. Çamuroğlu son günlerde çapraz ateş altında. AKP’den adaylık teklifini kabul ettiği için Alevi Meclisi ve Avrupa’daki Alevi Diasporası tarafından aforoz edilen, Alevilerin tabiriyle “düşkün” ilan edilen bir isim. Ama o eleştirilere prim vermiyor. ‘Bilerek ve isteyerek AKP’ye girdim, çünkü Türkiye’yi normalleştirecek tek parti o’ diyor ve Alevi siyaseti yapmayacağını, üzerine basa basa söylüyor. Çamuroğlu’na göre bugün Alevileri gayri-müslim’leştirmek isteyen laikler var ve bunlara CHP de dahil. Bu yüzden Alevilerin de iki gözü, iki kulağı olan normal Türk vatandaşları olduğunu ve en önemli sorunlarının cemevleri olmadığını anlatmak lazım.
Araştırmacı yazar Reha Çamuroğlu, AKP’nin adaylık teklifini kabul ederek Alevi çevrelerin tepkisini çekti. Çamuroğlu, CHP’nin içinde bulunduğu bazı laik grupların bugün Alevileri gayri- müslimleştirme çabası içinde olduğunu ileri sürüyor. Türkiye’nin normalleşmesine sağlayacak tek partinin AKP olduğuna inanıyor
Bir Alevi olarak AKP’den aday adayı oldunuz ve şimşekleri üzerinize çektiniz. Partiye katılma kararını nasıl verdiniz?
Fikir alışverişi çerçevesinde birçok siyasi lider ile bir araya geliyorum. AK Partililerle de sık sık oturup devlet meseleleri üzerine bir entelektüel olarak kafa yoruyordum. Ayrıca bir yazar olarak sayın kültür bakanı ile yakın ilişkilerim vardı.
Bu ilişkiler dolayısıyla bir teklif mi aldınız?
Cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde erken seçim ilan edilince Başbakan beni bir akşam konutuna çağırdı ve orada partiye davet etti.
Hemen kabul ettiniz mi?
Evet, ‘bundan büyük memnuniyet duyarım’ dedim ve hemen orada teklifi kabul ettim.
Neden AKP?
Çünkü bu süreçte Türkiye’nin normalleşmesine katkı sağlayacak tek parti olarak ben AK Parti’yi görüyorum.
Başka bir partiden teklif gelseydi ne cevap verirdiniz?
Geldi zaten. Merkez sağda bulunan bütün partilerden teklif geldi.
Yani Anavatan ve DYP’den mi?
Evet. Hem ayrı ayrı hem de birleştikten sonra. Ama ben bilerek isteyerek AK Partili oldum.
Bu yüzden de çok eleştirildiniz. Geçtiğimiz hafta Ankara’da yapılan bir toplantıda CHP dışından siyasete girmek isteyen Alevilerin “yol düşkünü” sayılması yani Alevilikten aforoz edilmesi istendi. AKP’ye girme kararınız yüzünden cemaatinizin dışına mı itildiniz?
Laik olduklarını söyleyen bir takım dernekler dini kurallarla siyaseti iç içe sokuyorlar. Bunlar laikliği kimseye bırakmayan gruplar. İşte bu gruplar getirdi böyle bir öneri.
Bu grupların ana hedefi de sizsiniz.
Tabii, onların klişelerini yıkıyorum ne de olsa.
Kim bu gruplar?
Alevi diasporası.
MARKSİZM’LE HESAPLAŞMADILAR
Yani yurtdışındaki Aleviler mi?
Tümü değil. 90’larda Alevi liderler hep sol gelenekten gelen insanlardı. Bunların bir kısmı Marksizm’le hesaplaşmalarını yapabildiler, bir kısmı ise yapamadı. Yapamayanlar Marksizm’in terimleriyle Aleviliği iç içe geçirip senteze ulaşmak istedi. Ortaya ne olduğu belli olmayan bir şey çıktı. İşte bu gruplardan bahsediyorum.
Aleviliğin İslam dışı olduğunu savunanlar bunlar mı?
Evet. Bunlar Alevileri yönetmeye çalışıyorlar.
Bu grubun Türkiye ayağında kimler var?
Alevi Bektaşi Federasyonu diye kaç üyesi olduğu belli olmayan bir örgütlenme var. Genel başkanı ortaokul mezunu. Alevilik hakkında tek eser vermiş üyeleri yok.
Kaç kişiden bahsediyorsunuz?
Yaklaşık 35 bin kişi. Türkiye’deki Alevi sayısı ise 20 milyon!
20 milyonun ne kadarı bu grubun otoritesini kabul ediyor?
Çok az bir kısmı. Alevilerin çoğu oy kullanmak söz konusu olduğunda “Ben Aleviyim. Oyumu bu yönde kullanayım” demez.
TEK MESELE CEMEVLERİ DEĞİL
Ne der?
Benim yaşamsal sorunlarım ne ve bunları kim karşılar der. Diğer vatandaşlar gibi.
‘Ben Alevi’yim oyumu bu yönde kullanmak istiyorum’ dese ne yapar ki?
Öyle dese belki Alevi meseleleri ile en çok uğraşan parti hangisi diye sorar kendi kendine.
Hangisi?
Valla CHP değil, onu söyleyebilirim. Bir kere Aleviler diğer vatandaşlar ile ortak sorunlara sahip. Alevilerin tek meselesi cemevlerinin ibadethane sayılması değil ki!
Ama öyle gösterilmek istendiğini ima ediyorsunuz sanırım. Toplumdan Alevileri soyutlama çabası mı var?
Evet, bizi sanki iki gözü, iki kulağı olmayan farklı yaratıklar gibi gösterme çabası var.
Bu çabanın amacı ne?
Alevileri militan olarak tutmak.
Bundan çıkarları ne olur?
Kendilerine lokal iktidarlar yaratıyorlar. Mesela zamanında komünizme karşı İslam çıkmıştı, sonra İslam’la baş edemediler. İslam’ın karşısına bir şeyler çıkarmak istiyorlar.
Yani Alevileri İslam’ın karşısına mı çıkarmak istiyorlar?
Evet, bir takım laik gruplar Alevileri gayrimüslimleştirme politikası güdüyorlar. Bunların içinde CHP de var.
CHP Alevilerin marjinalleşmesi taraftarı mı?
Tam olarak değil. CHP biraz önce bahsettiğim şeyi kaşıyor. Laikiliği güçlendirmek için gayrimüslüm Alevilik projesi bunun adı. Oysa laiklik tüm TC vatandaşlarının savunması gereken bir değer olmalı.
Ben hepsinden daha soldayım
Siyasete bir Alevi olarak mı yoksa sadece Reha Çamuroğlu
olarak mı giriyorsunuz?
Sadece Reha Çamuroğlu olarak. Bana Alevi yazar diyenlere
sinirleniyorum. Neden Orhan Pamuk’a Sünni
yazar denmiyor o zaman?
Yani Alevi kimliğinizi siyasette ön planda tutmayacak mısınız?
Kesinlikle tutmayacağım. Ben TC vatandaşıyım. Alevilik benim intikabım. Bu nedenle Alevi meselelerine kulağım biraz daha açık olabilir ama ben küresel ısınmayı Alevilik meselesinden daha önemli görüyorum. Alevi siyaseti yapmayacağım. Zaten böyle bir siyaset yoktur ve olamaz. Alevilik bir inançtır.
Yani artık sol’u sol bulmuyor musunuz?
Ben hepsinden daha soldayım.
Ama siyasi çizginiz öyle demiyor. Marksist gelenekten gelmenize rağmen DYP genel başkan yardımcılığı yaptınız. Bir dönem de isminiz MHP ile birlikte anıldı. Şimdi ise AKP.Alevi cemaatinin ileri gelenleri ‘Reha Çamuroğlu bize açıklasın bu çizgi değişikliğini’ diyorlar.
Siyasetle uğraşıyorsanız herkesle isminiz anılabilir. DYP’ye büyük bir dönüşüm için gitmiştim ama gerçekleşmedi. Ben de istifa ettim. MHP ile ise bir entelektüel olarak görüşüyordum. AK Parti ile ilgili görüşlerimi zaten söyledim.
Kendinizi hâlâ solcu olarak görüyor musunuz yani?
Kendimi hürriyetçi muhafazakâr olarak tanımlıyorum. Solla vedalaşmamı
‘İkiilebir’ adlı kitabımla yaptım. Sağ sol diye tanımlamalar artık doğru olmuyor.
Eski DYP’li
Reha Çamuroğla Boğaziçi Üniversitesi’nde tarih okudu. ‘Efendisiz’ ‘Cem ve ‘Nefes’ dergilerinde yazı işleri müdürlüğü ve ansiklopedi yazarlığı yaptı. Açık Radyo’da program sundu. Roman ve deneme kitapları bulunan Çamuroğlu ‘İkiilebir’ adlı romanı ile 2001 Türkiye Yazarlar Birliği En İyi Roman Ödülü’nü aldı. DYP Genel Başkan Yardımcılığı görevinde bulundu.
Nagehan ALÇI - AKŞAM
Kürt siyaseti olur da Alevi siyaseti olmaz mı? Sayıları 20 milyonu bulan Aleviler bugün siyasette ne kadar temsil ediliyorlar?
Arka plan...Kürt siyaseti olur da Alevi siyaseti olmaz mı? Sayıları 20 milyonu bulan Aleviler bugün siyasette ne kadar temsil ediliyorlar? “Alevi siyasetçi” doğru bir tanım mıdır?
Perşembe günü Ankara’da son günlerin tartışılan ismi Reha Çamuroğlu ile bu ve benzeri soruların cevaplarını aradık. Çamuroğlu son günlerde çapraz ateş altında. AKP’den adaylık teklifini kabul ettiği için Alevi Meclisi ve Avrupa’daki Alevi Diasporası tarafından aforoz edilen, Alevilerin tabiriyle “düşkün” ilan edilen bir isim. Ama o eleştirilere prim vermiyor. ‘Bilerek ve isteyerek AKP’ye girdim, çünkü Türkiye’yi normalleştirecek tek parti o’ diyor ve Alevi siyaseti yapmayacağını, üzerine basa basa söylüyor. Çamuroğlu’na göre bugün Alevileri gayri-müslim’leştirmek isteyen laikler var ve bunlara CHP de dahil. Bu yüzden Alevilerin de iki gözü, iki kulağı olan normal Türk vatandaşları olduğunu ve en önemli sorunlarının cemevleri olmadığını anlatmak lazım.
Araştırmacı yazar Reha Çamuroğlu, AKP’nin adaylık teklifini kabul ederek Alevi çevrelerin tepkisini çekti. Çamuroğlu, CHP’nin içinde bulunduğu bazı laik grupların bugün Alevileri gayri- müslimleştirme çabası içinde olduğunu ileri sürüyor. Türkiye’nin normalleşmesine sağlayacak tek partinin AKP olduğuna inanıyor
Bir Alevi olarak AKP’den aday adayı oldunuz ve şimşekleri üzerinize çektiniz. Partiye katılma kararını nasıl verdiniz?
Fikir alışverişi çerçevesinde birçok siyasi lider ile bir araya geliyorum. AK Partililerle de sık sık oturup devlet meseleleri üzerine bir entelektüel olarak kafa yoruyordum. Ayrıca bir yazar olarak sayın kültür bakanı ile yakın ilişkilerim vardı.
Bu ilişkiler dolayısıyla bir teklif mi aldınız?
Cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde erken seçim ilan edilince Başbakan beni bir akşam konutuna çağırdı ve orada partiye davet etti.
Hemen kabul ettiniz mi?
Evet, ‘bundan büyük memnuniyet duyarım’ dedim ve hemen orada teklifi kabul ettim.
Neden AKP?
Çünkü bu süreçte Türkiye’nin normalleşmesine katkı sağlayacak tek parti olarak ben AK Parti’yi görüyorum.
Başka bir partiden teklif gelseydi ne cevap verirdiniz?
Geldi zaten. Merkez sağda bulunan bütün partilerden teklif geldi.
Yani Anavatan ve DYP’den mi?
Evet. Hem ayrı ayrı hem de birleştikten sonra. Ama ben bilerek isteyerek AK Partili oldum.
Bu yüzden de çok eleştirildiniz. Geçtiğimiz hafta Ankara’da yapılan bir toplantıda CHP dışından siyasete girmek isteyen Alevilerin “yol düşkünü” sayılması yani Alevilikten aforoz edilmesi istendi. AKP’ye girme kararınız yüzünden cemaatinizin dışına mı itildiniz?
Laik olduklarını söyleyen bir takım dernekler dini kurallarla siyaseti iç içe sokuyorlar. Bunlar laikliği kimseye bırakmayan gruplar. İşte bu gruplar getirdi böyle bir öneri.
Bu grupların ana hedefi de sizsiniz.
Tabii, onların klişelerini yıkıyorum ne de olsa.
Kim bu gruplar?
Alevi diasporası.
MARKSİZM’LE HESAPLAŞMADILAR
Yani yurtdışındaki Aleviler mi?
Tümü değil. 90’larda Alevi liderler hep sol gelenekten gelen insanlardı. Bunların bir kısmı Marksizm’le hesaplaşmalarını yapabildiler, bir kısmı ise yapamadı. Yapamayanlar Marksizm’in terimleriyle Aleviliği iç içe geçirip senteze ulaşmak istedi. Ortaya ne olduğu belli olmayan bir şey çıktı. İşte bu gruplardan bahsediyorum.
Aleviliğin İslam dışı olduğunu savunanlar bunlar mı?
Evet. Bunlar Alevileri yönetmeye çalışıyorlar.
Bu grubun Türkiye ayağında kimler var?
Alevi Bektaşi Federasyonu diye kaç üyesi olduğu belli olmayan bir örgütlenme var. Genel başkanı ortaokul mezunu. Alevilik hakkında tek eser vermiş üyeleri yok.
Kaç kişiden bahsediyorsunuz?
Yaklaşık 35 bin kişi. Türkiye’deki Alevi sayısı ise 20 milyon!
20 milyonun ne kadarı bu grubun otoritesini kabul ediyor?
Çok az bir kısmı. Alevilerin çoğu oy kullanmak söz konusu olduğunda “Ben Aleviyim. Oyumu bu yönde kullanayım” demez.
TEK MESELE CEMEVLERİ DEĞİL
Ne der?
Benim yaşamsal sorunlarım ne ve bunları kim karşılar der. Diğer vatandaşlar gibi.
‘Ben Alevi’yim oyumu bu yönde kullanmak istiyorum’ dese ne yapar ki?
Öyle dese belki Alevi meseleleri ile en çok uğraşan parti hangisi diye sorar kendi kendine.
Hangisi?
Valla CHP değil, onu söyleyebilirim. Bir kere Aleviler diğer vatandaşlar ile ortak sorunlara sahip. Alevilerin tek meselesi cemevlerinin ibadethane sayılması değil ki!
Ama öyle gösterilmek istendiğini ima ediyorsunuz sanırım. Toplumdan Alevileri soyutlama çabası mı var?
Evet, bizi sanki iki gözü, iki kulağı olmayan farklı yaratıklar gibi gösterme çabası var.
Bu çabanın amacı ne?
Alevileri militan olarak tutmak.
Bundan çıkarları ne olur?
Kendilerine lokal iktidarlar yaratıyorlar. Mesela zamanında komünizme karşı İslam çıkmıştı, sonra İslam’la baş edemediler. İslam’ın karşısına bir şeyler çıkarmak istiyorlar.
Yani Alevileri İslam’ın karşısına mı çıkarmak istiyorlar?
Evet, bir takım laik gruplar Alevileri gayrimüslimleştirme politikası güdüyorlar. Bunların içinde CHP de var.
CHP Alevilerin marjinalleşmesi taraftarı mı?
Tam olarak değil. CHP biraz önce bahsettiğim şeyi kaşıyor. Laikiliği güçlendirmek için gayrimüslüm Alevilik projesi bunun adı. Oysa laiklik tüm TC vatandaşlarının savunması gereken bir değer olmalı.
Ben hepsinden daha soldayım
Siyasete bir Alevi olarak mı yoksa sadece Reha Çamuroğlu
olarak mı giriyorsunuz?
Sadece Reha Çamuroğlu olarak. Bana Alevi yazar diyenlere
sinirleniyorum. Neden Orhan Pamuk’a Sünni
yazar denmiyor o zaman?
Yani Alevi kimliğinizi siyasette ön planda tutmayacak mısınız?
Kesinlikle tutmayacağım. Ben TC vatandaşıyım. Alevilik benim intikabım. Bu nedenle Alevi meselelerine kulağım biraz daha açık olabilir ama ben küresel ısınmayı Alevilik meselesinden daha önemli görüyorum. Alevi siyaseti yapmayacağım. Zaten böyle bir siyaset yoktur ve olamaz. Alevilik bir inançtır.
Yani artık sol’u sol bulmuyor musunuz?
Ben hepsinden daha soldayım.
Ama siyasi çizginiz öyle demiyor. Marksist gelenekten gelmenize rağmen DYP genel başkan yardımcılığı yaptınız. Bir dönem de isminiz MHP ile birlikte anıldı. Şimdi ise AKP.Alevi cemaatinin ileri gelenleri ‘Reha Çamuroğlu bize açıklasın bu çizgi değişikliğini’ diyorlar.
Siyasetle uğraşıyorsanız herkesle isminiz anılabilir. DYP’ye büyük bir dönüşüm için gitmiştim ama gerçekleşmedi. Ben de istifa ettim. MHP ile ise bir entelektüel olarak görüşüyordum. AK Parti ile ilgili görüşlerimi zaten söyledim.
Kendinizi hâlâ solcu olarak görüyor musunuz yani?
Kendimi hürriyetçi muhafazakâr olarak tanımlıyorum. Solla vedalaşmamı
‘İkiilebir’ adlı kitabımla yaptım. Sağ sol diye tanımlamalar artık doğru olmuyor.
Eski DYP’li
Reha Çamuroğla Boğaziçi Üniversitesi’nde tarih okudu. ‘Efendisiz’ ‘Cem ve ‘Nefes’ dergilerinde yazı işleri müdürlüğü ve ansiklopedi yazarlığı yaptı. Açık Radyo’da program sundu. Roman ve deneme kitapları bulunan Çamuroğlu ‘İkiilebir’ adlı romanı ile 2001 Türkiye Yazarlar Birliği En İyi Roman Ödülü’nü aldı. DYP Genel Başkan Yardımcılığı görevinde bulundu.
Nagehan ALÇI - AKŞAM