aytek
30.06.2007, 22:28
Sık Sorulan Sorular
Deprem öncesinde, sirasinda ve sonrasinda neler yapmaliyim?
Bu konu ile ilgili ayrintili bilgiyi ögrenmek için Bogaziçi Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Arastirma Enstitüsü bünyesinde bulunan DEPREMPARK merkezini ziyaret edebilirsiniz. Ayni zamanda www.ahep.org sitesinden de ayrintili bilgi bulabilir, ABCD Temel Afet Bilinci Egitimi’nin uzaktan ögretim programini alabilirsiniz
Dünyada kaydedilen en büyük deprem hangisidir?
1900’den bu yana kaydedilen en büyük deprem, 22 Mayis 1960'ta Sili’de olmustur (magnitud= 9.5 Mw).
Yeryüzünde en az sallanan kita hangisidir?
Depremlerin en az oldugu kita Antartika’dir.
Depremin büyüklügü (magnitüdü) nedir?
Deprem sirasinda açiga çikan enerjinin ölçüsüdür. Depremin Magnitüdü, belli bir zaman diliminde kaydedilen sismogram üzerindeki “deprem dalgalarinin genliginin logaritmasi” olarak tanimlanir. Enerjinin dogrudan dogruya ölçülmesi olanagi olmadigindan, Amerika Birlesik Devletleri'nden Prof. C. Richter tarafindan 1930 yillarinda bulunan bir yöntemle depremlerin aletsel bir ölçüsü olan "Magnitüd" tanimlanmistir. Prof. Richter, episantrdan 100 km. uzaklikta ve sert zemine yerlestirilmis özel bir sismografla (2800 büyütmeli, özel periyodu 0.8 saniye ve %80 sönümü olan bir Wood-Anderson torsiyon Sismografi ile) kaydedilmis zemin hareketinin mikron cinsinden (1 mikron 1/1000 mm) ölçülen maksimum genliginin 10 tabanina göre logaritmasini bir depremin "magnitüdü" olarak tanimlamistir. Bugüne kadar olan depremler istatistiksel olarak incelendiginde kaydedilen en büyük magnitüd degerinin 8.9 oldugu görülmektedir (31 Ocak 1906 Colombiya-Ekvator ve 2Mart 1933 Sanriku-Japonya depremleri). Magnitüd, standart bir sismografla kaydedilen deprem hareketinin maksimum genlik, periyod degeri ve alet kalibrasyon fonksiyonlarinin kullanilmasi ile yapilan hesaplamalar sonucunda elde edilmektedir. Cisim dalgalarindan ve Yüzey dalgalarindan hesaplanilmaktadir. Degisik parametreler kullanilarak hesaplanan magnitüdler bazi matematiksel formüller kullanilarak birbirleri arasinda geçis yapilabilir. Süreye bagli magnitüd, Cisim dalgasi magnitidü, Yüzey dalgasi magnitüsü, Yerel(Local) magnitüd ve Sismik moment magnitüdü hesaplanabilmektedir.
Depremin Siddeti nedir?
Depremin yer yüzeyindeki etkileri depremin siddeti olarak tanimlanir. Siddetin ölçüsü, insanlarin deprem sirasinda uykudan uyanmalari, mobilyalarin hareket etmesi, bacalarin yikilmasi ve toplam hasar gibi çesitli kistaslar göz önüne alinarak yapilir. Siddeti tanimlamak için birçok ölçek gelistirilmistir. Bunlardan en yaygin olarak kullanilani Degistirilmis Mercalli Siddet Ölçegidir (Modified Mercalli (MM) Intensity Scale). Bu ölçek, Romen rakamlari ile belirlenen 12 düzeyden olusur. Hiçbir matematiksel temeli olmayip bütünü ile gözlemsel bilgilere dayanir.
Magnitüd ve Siddet arasindaki fark nedir?
Magnitüd depremin kaynaginda açiga çikan enerjinin bir ölçüsü; siddet ise depremin yapilar ve insanlar üzerindeki etkilerinin bir ölçüsüdür. Ancak birbirleri arasinda bir baglanti bulunmaktadir.
Richter Ölçegi nerede satilir?
Satilmaz. Richter Ölçegi bir alet degildir; depremin magnitüdünü tanimlayan matematiksel bir formüldür.
Artçi Deprem (Aftershock) nedir?
Ana depremi izleyen daha küçük sarsintilar dizisidir.
Artçi Depremler (Aftershocklar) ne kadar süre ile devam eder?
Belli bir süresi yoktur, 1 ay da olabilir 2 yil da... Ana depremde nasil davraniyorsak artçi depremlerde de ayni sekilde davranmaliyiz.
Depremin süresi ne kadardir?
Bir ile 90 saniye arasinda degisir.
Depremler önceden belirlenebilir mi?
Var olan kosullarda depremleri önceden belirleyen bir teknoloji veya ölçü sistemi yoktur.
Fay nedir?
Yerkabugunu olusturan kayaçlarin bir yüzey boyunca kirilmasi ve olusan iki parçanin birbirine göre göreceli olarak yerdegistirmesidir.
Kuzey Anadolu Fay Zonu nedir?
Doguda Karliova ile batida Mudurnu vadisi arasinda dogu-bati dogrultusunda bir yay gibi uzanir. Dünyanin en aktif ve en önemli kirik hatlari arasinda yer alan Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun uzunlugu yaklasik 1200 km dir; genisligi ise 100 m ile 10 km arasinda degisir.
Deprem olan her yerde fay varmidir?
Eger yoksa bile depremle birlikte yeni bir tane olusmustur.
Sivilasma Etkisi (Liquefaction) nedir?
Kum-kil gibi gevsek malzemeden olusan katmanlarin deprem sirasinda sivilarin çalkalanmasina benzer bir özellik göstermesidir.
Aletle deprem ölçümü ilk kez ne zaman yapilmistir?
Ilk sismoskop M.S. 132 yilinda Çinli filozof Chang Heng tarafindan icat edilmistir. Bu aygit ayakli bir vazo üzerine esit araliklarla yerlestirilmis 8 tane ejderha basi ile vazonun ayagi üzerine yerlestirilmis 8 tane kurbagadan olusur. Kurbagalarin açik olan agizlari ejderhalara dogru dönüktür. Deprem sirasinda ejderhalardan bazilari agizlarindaki bilyeyi kurbagalarin agzina düsürür. Hangi ejderhanin bilyesi düsmüsse sarsintinin dogrultusu o yödedir. Aletin kendi bulundugu yerde hissedilemeyen yaklasik 750 km uzakliklardaki depremleri algilayabildigi söylenmektedir. Aletin gövdesini olusturan vazonun içerisinde ne tür bir düzenek oldugu bilinmemektedir. Bu konudaki en yaygin görüs, vazo içerisine çok duyarli bir sarkaç'in yer aldigi görüsüdür.
Türkiyede kaydedilen en büyük deprem hangisidir?
Aletsel dönemde ülkemizde kaydedilen en büyük deprem 26 Aralik 1939 Erzincan' da olmustur. ( M: 7.9 ) Gece yarisi olan depremde yaklasik 33 000 kisi ölmüstür.
Tsunami nedir?
Deniz altinda ya da karanin kiyiya yakin bir yerinde meydana gelen büyük bir yanardag püskürmesinin veya depremin neden oldugu bir dizi dalgaya TSUNAMI adi verilir. Tsunami dalgalari genellikle çok büyük olmamalarina karsin kiyilara yaklasirlarken çok büyük olabiliyor ve çarptiklari yerlerde önemli ölçüde zarara yol açabiliyorlar. Bu özelliginden dolayi Liman Dalgalari olarak da isimlendirilmislerdir.
Depremin tehlikesini belirleyen faktörler nelerdir?
Depremin tehlikesini belirleyen faktörler 5 maddede toplanmistir.
Depremin Büyüklügü: Büyüklük arttikça, biriken enerji miktari daha fazla olacagindan, açiga çikan dalgalar daha uzaga yayilacak ve dolayisiyla etkilenen alan büyüyecektir.
Depremin Süresi: Sarsinti süresi genelde depremin büyüklügüne ve uzakligina göre degisir. Genelde bir dakikanin altindadir. Binalarin sarsilma süresi uzadikça sarsilmanin genligine bagli olarak meydana gelen hasar da büyür.
Depremin Merkezinden Uzaklik: Büyük bir depremin etkili oldugu alan, o yerlesim yerinin depremin dis merkezine olan uzakligina göre degismektedir. Depremin dis merkezi yerlesim yerine ne kadar yakin ise deprem o yörede o kadar fazla etkili olacaktir. Ancak depremin merkezinin uzakligi arttikça etki alani da azalacaktir.
Zemin (yer) Kosullari: Zayif zemin/yer deprem dalgasinin niteligini degistirir. Zayif zeminler, deprem dalgasinin genligini yükseltir ve hasar riskini arttirir.
Depremin Odak Derinligi: Depremden sonra açiga çikan enerji, sig depremlerde derin odakli depremlere göre daha hasar yapici sonuçlar dogurur. Ülkemizdeki depremlerin büyük çogunlugu sig odaklidir.
Deprem öncesinde, sirasinda ve sonrasinda neler yapmaliyim?
Bu konu ile ilgili ayrintili bilgiyi ögrenmek için Bogaziçi Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Arastirma Enstitüsü bünyesinde bulunan DEPREMPARK merkezini ziyaret edebilirsiniz. Ayni zamanda www.ahep.org sitesinden de ayrintili bilgi bulabilir, ABCD Temel Afet Bilinci Egitimi’nin uzaktan ögretim programini alabilirsiniz
Dünyada kaydedilen en büyük deprem hangisidir?
1900’den bu yana kaydedilen en büyük deprem, 22 Mayis 1960'ta Sili’de olmustur (magnitud= 9.5 Mw).
Yeryüzünde en az sallanan kita hangisidir?
Depremlerin en az oldugu kita Antartika’dir.
Depremin büyüklügü (magnitüdü) nedir?
Deprem sirasinda açiga çikan enerjinin ölçüsüdür. Depremin Magnitüdü, belli bir zaman diliminde kaydedilen sismogram üzerindeki “deprem dalgalarinin genliginin logaritmasi” olarak tanimlanir. Enerjinin dogrudan dogruya ölçülmesi olanagi olmadigindan, Amerika Birlesik Devletleri'nden Prof. C. Richter tarafindan 1930 yillarinda bulunan bir yöntemle depremlerin aletsel bir ölçüsü olan "Magnitüd" tanimlanmistir. Prof. Richter, episantrdan 100 km. uzaklikta ve sert zemine yerlestirilmis özel bir sismografla (2800 büyütmeli, özel periyodu 0.8 saniye ve %80 sönümü olan bir Wood-Anderson torsiyon Sismografi ile) kaydedilmis zemin hareketinin mikron cinsinden (1 mikron 1/1000 mm) ölçülen maksimum genliginin 10 tabanina göre logaritmasini bir depremin "magnitüdü" olarak tanimlamistir. Bugüne kadar olan depremler istatistiksel olarak incelendiginde kaydedilen en büyük magnitüd degerinin 8.9 oldugu görülmektedir (31 Ocak 1906 Colombiya-Ekvator ve 2Mart 1933 Sanriku-Japonya depremleri). Magnitüd, standart bir sismografla kaydedilen deprem hareketinin maksimum genlik, periyod degeri ve alet kalibrasyon fonksiyonlarinin kullanilmasi ile yapilan hesaplamalar sonucunda elde edilmektedir. Cisim dalgalarindan ve Yüzey dalgalarindan hesaplanilmaktadir. Degisik parametreler kullanilarak hesaplanan magnitüdler bazi matematiksel formüller kullanilarak birbirleri arasinda geçis yapilabilir. Süreye bagli magnitüd, Cisim dalgasi magnitidü, Yüzey dalgasi magnitüsü, Yerel(Local) magnitüd ve Sismik moment magnitüdü hesaplanabilmektedir.
Depremin Siddeti nedir?
Depremin yer yüzeyindeki etkileri depremin siddeti olarak tanimlanir. Siddetin ölçüsü, insanlarin deprem sirasinda uykudan uyanmalari, mobilyalarin hareket etmesi, bacalarin yikilmasi ve toplam hasar gibi çesitli kistaslar göz önüne alinarak yapilir. Siddeti tanimlamak için birçok ölçek gelistirilmistir. Bunlardan en yaygin olarak kullanilani Degistirilmis Mercalli Siddet Ölçegidir (Modified Mercalli (MM) Intensity Scale). Bu ölçek, Romen rakamlari ile belirlenen 12 düzeyden olusur. Hiçbir matematiksel temeli olmayip bütünü ile gözlemsel bilgilere dayanir.
Magnitüd ve Siddet arasindaki fark nedir?
Magnitüd depremin kaynaginda açiga çikan enerjinin bir ölçüsü; siddet ise depremin yapilar ve insanlar üzerindeki etkilerinin bir ölçüsüdür. Ancak birbirleri arasinda bir baglanti bulunmaktadir.
Richter Ölçegi nerede satilir?
Satilmaz. Richter Ölçegi bir alet degildir; depremin magnitüdünü tanimlayan matematiksel bir formüldür.
Artçi Deprem (Aftershock) nedir?
Ana depremi izleyen daha küçük sarsintilar dizisidir.
Artçi Depremler (Aftershocklar) ne kadar süre ile devam eder?
Belli bir süresi yoktur, 1 ay da olabilir 2 yil da... Ana depremde nasil davraniyorsak artçi depremlerde de ayni sekilde davranmaliyiz.
Depremin süresi ne kadardir?
Bir ile 90 saniye arasinda degisir.
Depremler önceden belirlenebilir mi?
Var olan kosullarda depremleri önceden belirleyen bir teknoloji veya ölçü sistemi yoktur.
Fay nedir?
Yerkabugunu olusturan kayaçlarin bir yüzey boyunca kirilmasi ve olusan iki parçanin birbirine göre göreceli olarak yerdegistirmesidir.
Kuzey Anadolu Fay Zonu nedir?
Doguda Karliova ile batida Mudurnu vadisi arasinda dogu-bati dogrultusunda bir yay gibi uzanir. Dünyanin en aktif ve en önemli kirik hatlari arasinda yer alan Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun uzunlugu yaklasik 1200 km dir; genisligi ise 100 m ile 10 km arasinda degisir.
Deprem olan her yerde fay varmidir?
Eger yoksa bile depremle birlikte yeni bir tane olusmustur.
Sivilasma Etkisi (Liquefaction) nedir?
Kum-kil gibi gevsek malzemeden olusan katmanlarin deprem sirasinda sivilarin çalkalanmasina benzer bir özellik göstermesidir.
Aletle deprem ölçümü ilk kez ne zaman yapilmistir?
Ilk sismoskop M.S. 132 yilinda Çinli filozof Chang Heng tarafindan icat edilmistir. Bu aygit ayakli bir vazo üzerine esit araliklarla yerlestirilmis 8 tane ejderha basi ile vazonun ayagi üzerine yerlestirilmis 8 tane kurbagadan olusur. Kurbagalarin açik olan agizlari ejderhalara dogru dönüktür. Deprem sirasinda ejderhalardan bazilari agizlarindaki bilyeyi kurbagalarin agzina düsürür. Hangi ejderhanin bilyesi düsmüsse sarsintinin dogrultusu o yödedir. Aletin kendi bulundugu yerde hissedilemeyen yaklasik 750 km uzakliklardaki depremleri algilayabildigi söylenmektedir. Aletin gövdesini olusturan vazonun içerisinde ne tür bir düzenek oldugu bilinmemektedir. Bu konudaki en yaygin görüs, vazo içerisine çok duyarli bir sarkaç'in yer aldigi görüsüdür.
Türkiyede kaydedilen en büyük deprem hangisidir?
Aletsel dönemde ülkemizde kaydedilen en büyük deprem 26 Aralik 1939 Erzincan' da olmustur. ( M: 7.9 ) Gece yarisi olan depremde yaklasik 33 000 kisi ölmüstür.
Tsunami nedir?
Deniz altinda ya da karanin kiyiya yakin bir yerinde meydana gelen büyük bir yanardag püskürmesinin veya depremin neden oldugu bir dizi dalgaya TSUNAMI adi verilir. Tsunami dalgalari genellikle çok büyük olmamalarina karsin kiyilara yaklasirlarken çok büyük olabiliyor ve çarptiklari yerlerde önemli ölçüde zarara yol açabiliyorlar. Bu özelliginden dolayi Liman Dalgalari olarak da isimlendirilmislerdir.
Depremin tehlikesini belirleyen faktörler nelerdir?
Depremin tehlikesini belirleyen faktörler 5 maddede toplanmistir.
Depremin Büyüklügü: Büyüklük arttikça, biriken enerji miktari daha fazla olacagindan, açiga çikan dalgalar daha uzaga yayilacak ve dolayisiyla etkilenen alan büyüyecektir.
Depremin Süresi: Sarsinti süresi genelde depremin büyüklügüne ve uzakligina göre degisir. Genelde bir dakikanin altindadir. Binalarin sarsilma süresi uzadikça sarsilmanin genligine bagli olarak meydana gelen hasar da büyür.
Depremin Merkezinden Uzaklik: Büyük bir depremin etkili oldugu alan, o yerlesim yerinin depremin dis merkezine olan uzakligina göre degismektedir. Depremin dis merkezi yerlesim yerine ne kadar yakin ise deprem o yörede o kadar fazla etkili olacaktir. Ancak depremin merkezinin uzakligi arttikça etki alani da azalacaktir.
Zemin (yer) Kosullari: Zayif zemin/yer deprem dalgasinin niteligini degistirir. Zayif zeminler, deprem dalgasinin genligini yükseltir ve hasar riskini arttirir.
Depremin Odak Derinligi: Depremden sonra açiga çikan enerji, sig depremlerde derin odakli depremlere göre daha hasar yapici sonuçlar dogurur. Ülkemizdeki depremlerin büyük çogunlugu sig odaklidir.