Kizilbas 66
15.01.2006, 21:59
Sevgili Canlar !...
Aleviligi Seriata dayanan inanc kurumlarindan ayiran en belirgin ve önemli özelliklerinden biri de Kadin-Erkek esitligidir..Alevilikte Kadin-Erkek esitligi ,seriatin kati kurallarina göre uygulanmaz..Kadin ,evde,iste,ibadette,Toplumsal yasamin her alaninda erkekle ayni düzeyde görülür..Cem evlerinde birlikte ibadet edilir,dügünlerde beraber halay cekilir,Kac-Göc olayi yoktur...Özgürlük,esitlik gibi insani deger ve kavramlar sadece erkekler ici degil kadinlar icinde gecerlidir..Yani kisacasi Insan haklari sadece erkek haklari anlamina gelmez....
Avrupada 18.-19. yy .da baslayan Kadin hareketi ,Alevilikte 13.yüzyilda Fatma Baci önderliginde kurulan Baciyan-i Rum ( Anadolu Bacilari ) teskilatiyla baslar..Bilindigi gibi o dönemde kurulan bazi Ahi ve Bektasi zaviyelerinin önderleri Kadin idi..Ahi Ana,Kiz Baci,Sakari hatun,Sume Baci,Bakire Hatun ve daha sonraki yillar Ansa Baci gibi..
Anadolu Alevilerinde kadina saygi gösterilmesi ,deger verilmesi ,Toplumda ve yönetimde söz sahibi olmasinin gelenegi eski inanclarina ve gelenegine dayanir..Fasli gezgin ibn Batuta ( 1304-1369 ) yaptigi Anadolu ve Irak ,Iran gezilerinde ,örnegin Sirazda kadinlari över cünkü bu kadinlar tam kapali ,dindar ve pecelidir.Oysa Anadoludaki kadinlari görünce kizar ve söyle der.." Dikkate deger bir seye tanik oldum Türkler arasinda kadina cok deger veriliyor ve kocalarinin yaninda konusabiliyorlar "
Ayni sekilde Breslau üniversitesinden bir arastirma icin 1899-1903 yillari arasinda Ankaranin Cubuk kazasiyla Aydos Daglari arasinda yer alan Sarikoz,Mahmutoglan,Abdullah,Dagkalafat,Sarisu,Kut lusar,Gölbas,Bulgurcuk,
Görmerdin,Dömeli gibi Kizilbas köylerinde gezi yapan Alman bilim adami Prof. Richard Leonhard anilarinda bu köylerde Kac-göc olmadigini ,Kadinlarla erkeklerin esit düzeyde oldugunu ve bu insanlarin yasam tarzlarinin Orta Avrupada ki insanlarin yasam tarzlarina benzedigini yazmaktadir....
Anadolu Halk inanclarinin güzelligi ,ugur ve bereketin simgesi olan Fatima Ana ( Hz.Ali nin esi ) Kerbela katliaminda Imam Hüseyinin yaninda yer alan Zeynep Ümmü Gülsüm ve Rukiye ,Abbasi Halifesi Harun Resit e karsi Ehli-Beyt davasini savunan Hüsniye, Haci Bektasin sag kolu Kadincik Ana , Alevi Toplumunun gönlünde yer eden örnek kadinlardir...
Alevilerde birden fazla kadinla evlenilmez,Tek eslilik egemendir..Öyle imam nikahiyla 4-5 kadinla evlenmek ,hülle yapmak ve muta nikahi gibi bir uygulama yoktur... Alevilere göre ,namus ve irzini korumanin yolu kapanmaktan ,kac-göc yapmaktan degil ,Bilinc ,edep ve erkan dan gecer..Insani insan yapan degerler herseyden önce Sevgi,Bilgi ve irfan dir..
Alevi-Bektasiler ,genellikle kendiyle yasit olan bayanlara veya kizlara Baci kendinden büyük olanlara Ana Dede ve Dedebaba eslerinede Anasultan diye hitap ederler...
Kadinin önemini Haci Bektasi Veli bundan yediyüzyil önce vurgulayarak daha o dönemde altini cizmistir... Kadinlarinizi okutunuz diyerek bu cagimizdan bile ilerici düsündügünü söyleyebiliriz..
Alevi Ibadet ve Ritüellerinde Kadinin yeri erkegin yaninda olup Aleviligin esitlikci ve toplumcu yapisini sergilemektedir.Alevi ibadetinde Kadin-Erkek yoktur Can vardir,nefes vardir. Kirklar Meclisinin 17 sinin Kadinlardan olustugu düsünürsek bu konuda bize yol gösteren bir isik oldugunu söyleyebiliriz..Aleviligin esitlikci yapisindan yola cikarak Dede karisi yada kizi olanlarin Anasultanlarin dua vermelerinin,Gülbank okumalarinin,semah yürütmenin,kurban kesmenin yada Posta oturmanin bir sakincasi yoktur..Bu uygulamalar benimsenmezse Aleviligin esitlikci Kadin-Erkek esitligine uygun yapisi zedelenmis olur..
Örnegin Hubyar Sultan ocagina bagli olan Ansa Bacililar, adini bir kadindan almistir.. Tokat-Zile ye bagli Acisu köyünde 1800-1864 yillari arasinda yasamis olan Veli Baba Hakka yürüdükten sonra posta Ansa Baci 23 yil oturmus ve Hubyar Sultan ocaginda ayri bir kol alarak Sirac Alevilerine önderlik etmistir..
Günümüzdede Anadolunun bircok yerinde Kadinlar posta oturmuslar ve ibadet yürütmüsler ,Gülbank okumuslardir.Avrupada ise bunu ilk kez Berlinde Gülsen Erdogan Ana Posta oturup Fatma Anamizi temsil etmistir sevgili Canlar...Yazima Haci Bektas Veli nin su sözleriyle bitirmek istiyorum..
Erkek disi sorulmaz ,muhabbetin dilinde
Hakk in yarattigi her sey yerli yerinde
Bizim nazarimizda kadin erkek farki yok
Noksanlik eksiklik senin görüslerinde
Cümle Niyazlarimi sunarim...
Aleviligi Seriata dayanan inanc kurumlarindan ayiran en belirgin ve önemli özelliklerinden biri de Kadin-Erkek esitligidir..Alevilikte Kadin-Erkek esitligi ,seriatin kati kurallarina göre uygulanmaz..Kadin ,evde,iste,ibadette,Toplumsal yasamin her alaninda erkekle ayni düzeyde görülür..Cem evlerinde birlikte ibadet edilir,dügünlerde beraber halay cekilir,Kac-Göc olayi yoktur...Özgürlük,esitlik gibi insani deger ve kavramlar sadece erkekler ici degil kadinlar icinde gecerlidir..Yani kisacasi Insan haklari sadece erkek haklari anlamina gelmez....
Avrupada 18.-19. yy .da baslayan Kadin hareketi ,Alevilikte 13.yüzyilda Fatma Baci önderliginde kurulan Baciyan-i Rum ( Anadolu Bacilari ) teskilatiyla baslar..Bilindigi gibi o dönemde kurulan bazi Ahi ve Bektasi zaviyelerinin önderleri Kadin idi..Ahi Ana,Kiz Baci,Sakari hatun,Sume Baci,Bakire Hatun ve daha sonraki yillar Ansa Baci gibi..
Anadolu Alevilerinde kadina saygi gösterilmesi ,deger verilmesi ,Toplumda ve yönetimde söz sahibi olmasinin gelenegi eski inanclarina ve gelenegine dayanir..Fasli gezgin ibn Batuta ( 1304-1369 ) yaptigi Anadolu ve Irak ,Iran gezilerinde ,örnegin Sirazda kadinlari över cünkü bu kadinlar tam kapali ,dindar ve pecelidir.Oysa Anadoludaki kadinlari görünce kizar ve söyle der.." Dikkate deger bir seye tanik oldum Türkler arasinda kadina cok deger veriliyor ve kocalarinin yaninda konusabiliyorlar "
Ayni sekilde Breslau üniversitesinden bir arastirma icin 1899-1903 yillari arasinda Ankaranin Cubuk kazasiyla Aydos Daglari arasinda yer alan Sarikoz,Mahmutoglan,Abdullah,Dagkalafat,Sarisu,Kut lusar,Gölbas,Bulgurcuk,
Görmerdin,Dömeli gibi Kizilbas köylerinde gezi yapan Alman bilim adami Prof. Richard Leonhard anilarinda bu köylerde Kac-göc olmadigini ,Kadinlarla erkeklerin esit düzeyde oldugunu ve bu insanlarin yasam tarzlarinin Orta Avrupada ki insanlarin yasam tarzlarina benzedigini yazmaktadir....
Anadolu Halk inanclarinin güzelligi ,ugur ve bereketin simgesi olan Fatima Ana ( Hz.Ali nin esi ) Kerbela katliaminda Imam Hüseyinin yaninda yer alan Zeynep Ümmü Gülsüm ve Rukiye ,Abbasi Halifesi Harun Resit e karsi Ehli-Beyt davasini savunan Hüsniye, Haci Bektasin sag kolu Kadincik Ana , Alevi Toplumunun gönlünde yer eden örnek kadinlardir...
Alevilerde birden fazla kadinla evlenilmez,Tek eslilik egemendir..Öyle imam nikahiyla 4-5 kadinla evlenmek ,hülle yapmak ve muta nikahi gibi bir uygulama yoktur... Alevilere göre ,namus ve irzini korumanin yolu kapanmaktan ,kac-göc yapmaktan degil ,Bilinc ,edep ve erkan dan gecer..Insani insan yapan degerler herseyden önce Sevgi,Bilgi ve irfan dir..
Alevi-Bektasiler ,genellikle kendiyle yasit olan bayanlara veya kizlara Baci kendinden büyük olanlara Ana Dede ve Dedebaba eslerinede Anasultan diye hitap ederler...
Kadinin önemini Haci Bektasi Veli bundan yediyüzyil önce vurgulayarak daha o dönemde altini cizmistir... Kadinlarinizi okutunuz diyerek bu cagimizdan bile ilerici düsündügünü söyleyebiliriz..
Alevi Ibadet ve Ritüellerinde Kadinin yeri erkegin yaninda olup Aleviligin esitlikci ve toplumcu yapisini sergilemektedir.Alevi ibadetinde Kadin-Erkek yoktur Can vardir,nefes vardir. Kirklar Meclisinin 17 sinin Kadinlardan olustugu düsünürsek bu konuda bize yol gösteren bir isik oldugunu söyleyebiliriz..Aleviligin esitlikci yapisindan yola cikarak Dede karisi yada kizi olanlarin Anasultanlarin dua vermelerinin,Gülbank okumalarinin,semah yürütmenin,kurban kesmenin yada Posta oturmanin bir sakincasi yoktur..Bu uygulamalar benimsenmezse Aleviligin esitlikci Kadin-Erkek esitligine uygun yapisi zedelenmis olur..
Örnegin Hubyar Sultan ocagina bagli olan Ansa Bacililar, adini bir kadindan almistir.. Tokat-Zile ye bagli Acisu köyünde 1800-1864 yillari arasinda yasamis olan Veli Baba Hakka yürüdükten sonra posta Ansa Baci 23 yil oturmus ve Hubyar Sultan ocaginda ayri bir kol alarak Sirac Alevilerine önderlik etmistir..
Günümüzdede Anadolunun bircok yerinde Kadinlar posta oturmuslar ve ibadet yürütmüsler ,Gülbank okumuslardir.Avrupada ise bunu ilk kez Berlinde Gülsen Erdogan Ana Posta oturup Fatma Anamizi temsil etmistir sevgili Canlar...Yazima Haci Bektas Veli nin su sözleriyle bitirmek istiyorum..
Erkek disi sorulmaz ,muhabbetin dilinde
Hakk in yarattigi her sey yerli yerinde
Bizim nazarimizda kadin erkek farki yok
Noksanlik eksiklik senin görüslerinde
Cümle Niyazlarimi sunarim...