No PaSaRaN
31.01.2008, 19:47
Aleviliğin Hristiyanlıkla Münasebeti
Bazı yabancı araştırmacılar ile yerli araştırmacılar, Alevilik-Bektaşilikle, Hristiyanlık arasında bir bağ kurmaya çalışmaktadırlar. Bunların iddialarına göre, sözü edilen cemaatlerde, birçok Hristiyan inancı ve kurumu yaşamaktadır; birçok Hristiyan azizi, Alevi-Bektaşi büyüğü hâline gelmiştir. Bundan dolayı iki taraflı bir inancı sürdüregelmişlerdir. Aleviler’in ve Bektaşiler’in, Ya Allah, Ya Muhammed, Ya Ali şeklinde üçlemesi, Hristiyanlıktaki, Baba (Allah), Oğul (İsa) ve Ruh-ül Kuds üçlemesine benzetilmektedir. On İki İmam ve on iki hizmet ile, On İki Hristiyan Havarisi arasında bir bağ kurmaya çalışılmaktadır.
Vaftiz ile cem ayinlerinden önce alınan abdest, papazların bekâr oluşu ile Bektaşi babalarının ve dervişlerin bekâr oluşu, papazların otoritesi ile mürşidlerin otoritesi, İsa’nın doğumu ile Balım Sultan’ın doğumu, aforoz kurumu ile düşkünlük kurumu, evlenmelerin papaz huzurunda yapılması ile, Bektaşilikte baba ve Alevilik’te dede huzurunda yapılması, Piskoposluk tacı ile Bektaşi babalarının elif tacı, Hristiyan keşişinin kuşağı ile tığbent arasında gerçeğe dayanmayan, derine inmeyen bir bağ kurmaya çalışılmaktadır.14
Yerli araştırmacılardan bazıları şekilsel benzerliğe bakarak bu sun’i oluşturulan münasebeti daha da derine indirmeye çalışmışlardır. Mesela, Binbir Hadis çevirmeni Mehmet Arif daha ileri giderek şöyle yorum yapmaktadır:
"Bektaşiyye taifesi dergâhında Ortodoksların hususi ve imtiyazlı bir mevkii vardır. Hacı Bektaş Veli ve ondan sonraki dedelik-babalık makamını işgal eden bütün mürşidlerin Allah, Muhammed, Ali’den ibaret olduğunu ve Rumlar’ın Harolombis diye adlandırdıkları azizinde Hacı Bektaş Veli’den başkası olmadığı inancına katılanlar da tarikatta yücelmiş ve tarikin inceliklerini bilen canlardan olmuşlardır.” şeklindeki düşüncelere katılmak mümkün değildir.15 Aynı zamanda bu düşünceler ilmi temellerden de yoksundur. Hristiyan kilisesince uygulandığı şekliyle aforoz da, Bektaşilikte düşkünlük ile benzeri bulunur. Rahibin huzurunda kıyılan nikâh ile baba tarafından kıyılan nikâh arasındaki benzerlik16 bir başka delil olarak gösterilmektedir. Alevi-Bektaşilikte Teslim Taşı’nın 12 köşesiyle temsil edilen On İki İmam’ın aynı zamanda 12 Havari’yi temsil ettiğini17 Birge, Bektaşiler’in de ifade ettiğini belirtmektedir.
Bazı yabancı araştırmacılar ile yerli araştırmacılar, Alevilik-Bektaşilikle, Hristiyanlık arasında bir bağ kurmaya çalışmaktadırlar. Bunların iddialarına göre, sözü edilen cemaatlerde, birçok Hristiyan inancı ve kurumu yaşamaktadır; birçok Hristiyan azizi, Alevi-Bektaşi büyüğü hâline gelmiştir. Bundan dolayı iki taraflı bir inancı sürdüregelmişlerdir. Aleviler’in ve Bektaşiler’in, Ya Allah, Ya Muhammed, Ya Ali şeklinde üçlemesi, Hristiyanlıktaki, Baba (Allah), Oğul (İsa) ve Ruh-ül Kuds üçlemesine benzetilmektedir. On İki İmam ve on iki hizmet ile, On İki Hristiyan Havarisi arasında bir bağ kurmaya çalışılmaktadır.
Vaftiz ile cem ayinlerinden önce alınan abdest, papazların bekâr oluşu ile Bektaşi babalarının ve dervişlerin bekâr oluşu, papazların otoritesi ile mürşidlerin otoritesi, İsa’nın doğumu ile Balım Sultan’ın doğumu, aforoz kurumu ile düşkünlük kurumu, evlenmelerin papaz huzurunda yapılması ile, Bektaşilikte baba ve Alevilik’te dede huzurunda yapılması, Piskoposluk tacı ile Bektaşi babalarının elif tacı, Hristiyan keşişinin kuşağı ile tığbent arasında gerçeğe dayanmayan, derine inmeyen bir bağ kurmaya çalışılmaktadır.14
Yerli araştırmacılardan bazıları şekilsel benzerliğe bakarak bu sun’i oluşturulan münasebeti daha da derine indirmeye çalışmışlardır. Mesela, Binbir Hadis çevirmeni Mehmet Arif daha ileri giderek şöyle yorum yapmaktadır:
"Bektaşiyye taifesi dergâhında Ortodoksların hususi ve imtiyazlı bir mevkii vardır. Hacı Bektaş Veli ve ondan sonraki dedelik-babalık makamını işgal eden bütün mürşidlerin Allah, Muhammed, Ali’den ibaret olduğunu ve Rumlar’ın Harolombis diye adlandırdıkları azizinde Hacı Bektaş Veli’den başkası olmadığı inancına katılanlar da tarikatta yücelmiş ve tarikin inceliklerini bilen canlardan olmuşlardır.” şeklindeki düşüncelere katılmak mümkün değildir.15 Aynı zamanda bu düşünceler ilmi temellerden de yoksundur. Hristiyan kilisesince uygulandığı şekliyle aforoz da, Bektaşilikte düşkünlük ile benzeri bulunur. Rahibin huzurunda kıyılan nikâh ile baba tarafından kıyılan nikâh arasındaki benzerlik16 bir başka delil olarak gösterilmektedir. Alevi-Bektaşilikte Teslim Taşı’nın 12 köşesiyle temsil edilen On İki İmam’ın aynı zamanda 12 Havari’yi temsil ettiğini17 Birge, Bektaşiler’in de ifade ettiğini belirtmektedir.